20 —ABDÜLKÂDİR-İ GEYLÂNÎ “rahmetullahi teâlâ aleyh”: Muhyiddîn
Ebû Muhammed bin Ebû Sâlih Mûsâ Cengî dost, Îrânın Geylân şehrinde, 471 [m. 1078] de tevellüd, 561 [m. 1166] de Bağdâdda vefât etdi. Babası hazret-i Haseninoğlu Hasen-i müsennânın oğlu Abdüllahın soyundandır. Hazret-i Hüseynin kızı Fâtımanın Abdüllahın vâlidesi olduğu (Kısas-ı Enbiyâ)da yazılıdır. Bunun için Abdülkâdir-i Geylânî, hem seyyid, hem de şerîfdir. Anası Fâtıma binti Ebû Abdüllah seyyidedir. Fıkh ve hadîs ilmlerinde müctehid idi. Önceden Şâfi’î mezhebinde idi. Hanbelî mezhebi unutulmak üzere olduğundan, Hanbelî mezhebine geçdi. Böylece, bu mezheb yayıldı. Önceleri ders verirdi. Çok meşhûr oldu. Sonra tesavvufa daldı. Cüneyd-i Bağdâdî yolundaki Ebû Sa’îd Alî Mahzûmîden feyz aldı.
İnsanı Allahü teâlânın sevgisine kavuşduran yol ikidir: Birisi (Nübüvvet yolu)
olup, aslın aslına kavuşdurur. Eshâb-ı kirâmın hepsi, bu yoldan vâsıl oldular. Sonra gelenlerden pek az zevât da, bu yoldan ermişdir. BU YOLDA SEBEBE, VÂSITAYA LÜZÛM YOKDUR. BIR KÂMİL VE MÜKEMMİLİN SOHBETİNDE KEMÂLE GELDİKDEN SONRA, FEYZİ ASLDAN ALIP İLERLERLER. İkinci yol, (Vilâyet yolu)dur. Kutblar, Evtâd, Nücebâ, Büdelâ ve bütün Evliyâ bu yoldan vâsıl olmuşdur. Bu yola, (Sülûk yolu)da denir. BU YOLDA, VÂSITA, ARACI LÂZIMDIR. HER İKİ YOLUN REÎSİ VE REHBERİ RESÛLULLAHDIR. Vilâyet yolunun imâmı, feyz kaynağı, hazret-i Alîdir. Bu yolda, Resûlullah onu vekîl etmişdir. Hazret-i Fâtıma ve Hasen ile Hüseyn onunla ortakdırlar. Bu yolda gidenlerin hepsine feyz ve hidâyet, hazret-i Alînin aracılığı ile gelir. Ondan sonra hazret-i Hasen ve Hüseyn bu vazîfeyi teslîm aldı. Bunlardan sonra, sıra ile, oniki imâmın evlâdına verildi. SONLARI OLAN MUHAMMED MEHDÎDEN SONRA, BAŞKASINA VERİLMEDİ. BÜTÜN EVLİYÂYA FEYZ VE HİDÂYET BUNLARDAN GELMEĞE DEVÂM ETDİ. Abdülkâdir-i Geylânî kemâle gelince, bu mansıb, ona verildi. Bundan sonra da, kimseye verilmediği keşf ve müşâhede ile anlaşılmakdadır. Vefâtından sonra da, kıyâmete kadar, herkese, feyz, rüşd ve hidâyet, onun rûhâniyyetinden gelmekdedir. Her asrda gelen müceddidler, onun vekîlleridir. İMÂM-I RABBÂNÎ (NÜBÜVVET YOLU) ILE VÂSIL OLDUĞUNDAN, VÂSITAYA IHTİYÂCLARI YOKDUR. Ebû Bekr-i Sıddîk, nübüvvet yolunda Resûlullahın vekîlidir. (Se’adet-i Ebediyye Hüseyin Hilmi Işık, sf. 1063)
Abdülkadir Geylani Hazretleri insanı Allah sevgisine ulaştıran iki yolun nübüvvet ve vilayet yolu olduğunu vilayet yolunun Hz. Mehdi (a.s.) ile sonlanacağını şöyle ifade etmiştir
Özet
Abdülkâdir-i Geylânî Hazretleri'nin insanı Allah sevgisine ulaştıran iki yol olan nübüvvet ve vilayet yolu hakkındaki görüşleri bu makalede ele alınmaktadır. Nübüvvet yolunun aracısız olduğu, vilayet yolunun ise bir vasıta gerektirdiği ve bu yolun Hz. Mehdi (a.s.) ile son bulacağı açıklanmaktadır. Ayrıca, Abdülkâdir-i Geylânî'nin hayatı ve İslam ilimlerine katkıları da vurgulanmaktadır.
Önemli Noktalar
- İnsanları Allah sevgisine ulaştıran iki ana yol nübüvvet ve vilayet yollarıdır.
- Nübüvvet yolu, doğrudan feyz almayı sağlarken, vilayet yolu bir aracıya ihtiyaç duyar.
- Hz. Ali, vilayet yolunun imamı ve feyz kaynağı olarak kabul edilmektedir.
- Vilayet yolu, On İki İmam'ın evlatları aracılığıyla devam etmiş ve Hz. Mehdi ile sonlanmıştır.
- Abdülkâdir-i Geylânî Hazretleri, vefatından sonra kıyamete kadar feyz ve hidayetin kendi ruhaniyetinden geldiği belirtilmiştir.
- İmam-ı Rabbânî gibi bazı büyük zatlar nübüvvet yoluyla Allah'a vasıl olmuşlardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Abdülkâdir-i Geylânî Hazretleri kimdir?
Abdülkâdir-i Geylânî, 1078'de İran'ın Geylan şehrinde doğmuş, 1166'da Bağdat'ta vefat etmiş büyük bir İslam alimi ve tasavvuf önderidir. Fıkıh ve hadis ilminde müctehid olup, Hanbelî mezhebinin yayılmasına önemli katkılarda bulunmuştur.
İnsanı Allah sevgisine ulaştıran yollar nelerdir?
İnsanı Allah sevgisine ulaştıran iki temel yol bulunmaktadır: Nübüvvet yolu ve Vilayet yolu. Nübüvvet yolu aracısızken, Vilayet yolu bir vasıta veya aracıya ihtiyaç duyar.
Nübüvvet yolu ile vilayet yolu arasındaki fark nedir?
Nübüvvet yolu, kâmil ve mükemmel birinin sohbetinde kemale geldikten sonra feyzi doğrudan asıldan almayı ifade eder. Vilayet yolu ise, Kutblar, Evtâd ve Evliyâ gibi zatların vasıtasıyla ilerlenen ve bir aracı gerektiren yoldur.
Vilayet yolunun rehberi ve feyz kaynağı kimdir?
Vilayet yolunun reisi ve rehberi Resûlullah olup, bu yolun imamı ve feyz kaynağı Hz. Ali'dir. Hz. Fatıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin de bu yolda Hz. Ali ile ortaktır.
Vilayet yolu kiminle sonlanmıştır?
Vilayet yolu, On İki İmam'ın evlatları aracılığıyla devam etmiş ve sonları olan Muhammed Mehdî'den sonra başkasına verilmemiştir. Bütün evliyaya feyz ve hidayet bu kanaldan gelmeye devam etmiştir.
Abdülkâdir-i Geylânî'nin İslam dünyasındaki önemi nedir?
Abdülkâdir-i Geylânî, Hanbelî mezhebinin yayılmasına büyük hizmetler etmiş, tasavvuf yolunda Cüneyd-i Bağdâdî'nin feyzini almış ve kemale erdiğinde kendisine özel bir makam verilmiştir. Vefatından sonra da kıyamete kadar feyz ve hidayetin onun ruhaniyetinden geldiği kabul edilmektedir.
