Elmalılı Hamdi Yazır'ın müteşabih ayet ve hadislerle ilgili açıklamaları

715

10 Temmuz, 2009

Özet

Büyük İslam alimi Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın müteşabih ayet ve hadislerle ilgili açıklamaları ele alınmaktadır. Yazır, müteşabih ifadelerin çok sayıda anlam içerdiğini ve belirsizliğin belagatin değerli bir parçası olduğunu vurgulamaktadır. Bu açıklamalar, Allah'ın ilminin beşeriyet tarafından tam olarak idrak edilemeyeceğine işaret etmektedir.

Önemli Noktalar

Elmalılı Hamdi Yazır, müteşabih ayetlerin yorumlanması üzerinde durmuştur.
Müteşabih ifadeler anlamsız değil, çok sayıda mana içeren değerli anlatımlardır.
Hakiki, mecazi, sarih, kinaye gibi birçok beyan nevi müteşabihte toplanır.
Anlatımdaki belirsizlik, belagatin en değerli tezahürlerinden biri sayılabilir.
İlahi ilmin külliyeti, insanlık tarafından tam olarak anlaşılamaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Elmalılı Hamdi Yazır'ın müteşabih ayetler hakkındaki görüşleri nelerdir?

Elmalılı Hamdi Yazır, müteşabih ayetlerin anlamsız olmadığını, aksine çok sayıda mana içerdiğini ve bu yüzden bazılarına belirsiz geldiğini belirtmektedir. Ona göre müteşabih, çeşitli açıklama türlerini kendinde toplayan zengin bir ifadedir.

Müteşabih ifadeler neden önemlidir?

Müteşabih ifadeler, birçok farklı anlamı barındırdığı için bir konuyu anlatmada büyük öneme sahiptir. Hakiki ve mecazi manaları, sarih ve kinayeleri, temsil ve tahkiki bir araya getiren zengin bir belagat aracıdır.

Belirsizlik (ibham) belagatte nasıl bir rol oynar?

Anlatımdaki belirsizlik (ibham), bazen belagatin en değerli görünümlerinden biri olarak kabul edilir. Bu durum, her kişinin her söze muhatap olamayacağı ve beşeriyetin Allah'ın ilminin tamamını anlamaya güç yetiremeyeceği gerçeğiyle ilişkilidir.

Allah'ın ilmi neden insanlar tarafından tam olarak anlaşılamaz?

İnsanlık, Allah'ın ilminin külliyetini (tamamını) kavramaya genellikle güç yetiremez. Bu durum, ilahi bilginin sonsuzluğu ve insan idrakinin sınırlılığıyla açıklanmaktadır.

Büyük İslam alimi ve müfessir Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır yazılarında müteşabih ayetlerin yorumlanmaları üzerinde çok fazla durmaktadır. Müteşabih ifadelerin ne kadar çok anlamlar içerdiğini, bir konuyu anlatmada ne kadar önemli ve değerli olduklarını bir sözünde şöyle anlatmaktadır:

Müteşabih, mühmel (bakılmamış) bir şey, anlamsız bir söz değildir. Aksine çok sayıda manalar ihtiva ettiği (içerdiği) için asıl maksadı ayırt etmemiz mümkün olmadığı için bazılarına mübhem (belirsiz) gelmektedir. Müteşabih aslında, beyan nevilerinin (farklı açıklamaların) bir çoğunu kendinde toplayan bir ifadedir. Hakiki ve mecazi mana, sarih ve kinaye, temsil (örnek) ve tahkik (soruşturma), zahir ve hafı (gizli) gibi neviler bunlar arasındadır... Bilindiği üzere bazen anlatımda ibham (belirsizlik), belagatın en değerli tezahürlerinden (görünüşlerinden) sayılır. Her kişi, her söze muhatab olamadığı gibi beşeriyet de umumiyetle, ilmi-i ilahinin külliyetini (Allah'ın ilminin tamamını) anlamaya güç yetiremez. (M. Hamdı Yazır, Hak Dini Kur'an Dili, İstanbul, 1935, 1,48)