MÜTƏALİ - Ağılın dərk edə biləcəyi hər şeydən çox uca
Xülasə
Bu məqalə Allahın "Mütəali" ismi üzərində dayanaraq, insanların Allahın ucalığını və qüdrətini dərk etməkdəki acizliyini vurğulayır. Kainatın hər nöqtəsinin Allahın böyüklüyünü əks etdirdiyi, lakin O'nun sonsuz gücünü tam izah etməyə kafi olmadığı bildirilir. Allahın bütün qüsurlardan münəzzəh olduğu və sonsuz elmə, qüdrətə sahib olduğu Quran ayələri ilə təsdiqlənir.
Əsas məqamlar
- İnsanlar, aciz olmalarına baxmayaraq, Allahın ululuğunu təqdir etməkdə çətinlik çəkə bilərlər.
- Allahdan başqa ibadət edilənlər bir milçək belə yarada bilməz, bu da insanların və bütlərin acizliyini göstərir.
- Allah şirkdən, qüsurdan və əskiklikdən uzaqdır; bütün üstün sifətlərin və gözəl adların tək sahibidir.
- Allahın elmi sonsuzdur; zamanın ilk yaradıldığı andan etibarən hər hadisəni və düşüncəni bilir.
- Bütün kiçik və böyük əməllər qeyd olunmuşdur və Allah hər şeyi qədərincə yaratmışdır.
- Quranda Allahın şəriklərdən uca olduğu və yalnız O'nun yaratma, ruzi vermə, öldürmə və diriltmə gücünə sahib olduğu vurğulanır.
Tez-tez verilən suallar
Allahın "Mütəali" ismi nə deməkdir?
Allahın "Mütəali" ismi, O'nun ağılın dərk edə biləcəyi hər şeydən çox uca, hər qüsurdan və əskiklikdən münəzzəh olmasını ifadə edir. O, bütün üstün sifətlərin və gözəl adların tək sahibidir.
İnsanlar Allahın ucalığını dərk etməkdə niyə çətinlik çəkirlər?
İnsanların bəzi qismi ətraflarındakı saysız dəlilə baxmayaraq, Allahın ululuğunu təqdir edə bilmirlər. Bu çətinlik, insanın pisliyi əmr edən nəfsə sahib olması və acizliyini unudaraq təkəbbürlənməsi ilə əlaqələndirilir.
Milçək nümunəsi ilə Allahın qüdrəti necə açıqlanır?
Həcc surəsinin 73-cü ayəsində bildirilir ki, Allahdan başqa ibadət edilənlər bir milçək belə yarada bilməzlər, hətta bunun üçün bir yerə yığışsalar belə. Milçək onlardan bir şey götürüb aparsa, bunu ondan geri ala bilməzlər. Bu misal, insanların və onların ibadət etdiklərinin acizliyini, Allahın isə sonsuz qüdrətini göstərir.
Allahın elmi və qüdrəti sonsuzluğu necə əhatə edir?
Allah elə böyük bir elmə malikdir ki, insana görə sonsuz olan hər şeyi O bilir. Zamanın ilk yaradıldığı andan sonsuza qədər davam edəcək hər hadisəni, hər düşüncəni, zamanı hər halı ilə təyin edən və bilən Allahdır. Bütün kiçik və böyük əməllər O'nun qatında yazılmışdır.
Quranda Allahın şəriklərdən uca olması necə vurğulanır?
Quranda (Əraf surəsi 190, Nəml surəsi 63, Rum surəsi 40) Allahın qoşulan şəriklərdən uca olduğu dəfələrlə qeyd edilir. O, insanları yaradan, ruzi verən, öldürən və dirildən tək varlıqdır; şəriklərin bu işlərdən heç birini edə bilmədiyi bildirilərək O'nun paklığı və ucalığı təsdiqlənir.


