Allah (cc) her insanı, belirli bir anlayış ve düşünme yeteneğiyle yaratmıştır. Ancak bu yeteneğin gereği gibi kullanılabilmesi yalnızca samimi imanın yaşanmasıyla mümkün olmaktadır.
Allah (cc) Kuran ile insanlara doğruyu, yanlışı, iyiyi, kötüyü açıklamıştır. İnsanın aklını nasıl kullanabileceğini, bu kavramlar arasındaki farkı nasıl görebileceğini ve nasıl düşünmesi gerektiğini ayetlerle bildirmiştir. Kuran'ı kendisine rehber edinen insan, bu bilgiler doğrultusunda yaşadığı için, gerçek akla ve dürüst bir vicdana sahip olur. Kuran'da aklın ancak samimi imanla ve Kuran ahlakını yaşamakla kazanılabileceği şöyle bildirilmiştir:
"Ey iman edenler, Allah'tan korkup-sakınırsanız, size doğruyu yanlıştan ayıran bir nur ve anlayış (furkan) verir, kötülüklerinizi örter ve sizi bağışlar. Allah büyük fazl sahibidir." (Enfal Suresi, 29)
Akıl kullanmak ve yenilik getirebilmek, köklü çözümler alabilmek, kalıplaşmış davranışların dışına çıkabilmek iman edenlere özgü özelliklerdir. Allah (cc)'ın Kuran ile bildirdiği gerçekleri kavramak ve Kuran'a göre yaşamak insana aklı kazandırır. Cahiliye toplumunun akıldan yoksun bir topluluk oluşu ise, bu gerçeklerden habersiz olmalarından ve yaşamlarını çarpık temeller üzerine kurmuş olmalarından kaynaklanır.
Aklın eksikliği cahiliye toplumuna ikinci bir mahrumiyet daha getirir. Akıllarını kullanmadıkları için derin düşünme özelliğinden de yoksun kalırlar. Kuran'ın pek çok ayetinde Allah (cc) "düşünmenin" ve "derin düşünmenin" önemini hatırlatmıştır. İnsan düşünerek gerçekleri görür, doğruları bulur, güzel davranışlarda bulunur, insani özellikleri ancak düşünerek kazanabilir.
Allah Kuran'da düşünmeyen ve akletmeyen insanların durumunu şöyle örneklendirmektedir:
"İnkar edenlerin örneği bağırıp çağırmadan başka bir şey işitmeyip (duyduğu veya bağırdığı şeyin anlamını bilmeyen ve sürekli) haykıran (bir hayvan)ın örneği gibidir. Onlar, sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler; bundan dolayı akıl erdiremezler. " (Bakara Suresi, 171)
"Gerçek şu ki, Allah Katında, yerde debelenenlerin en kötüsü, (bir türlü) akıl erdirmez olan sağırlar ve dilsizlerdir. " (Enfal Suresi, 22)
Akıl insanın önünde uçsuz bucaksız bir ufuk açar. Her konuda insana yol gösterir ve doğruya iletir. Orijinal, ilk kez yaşanan ya da beklenmedik olaylar karşısında en makul tavrı gösterebilmesini, içinden çıkılmaz gibi görülen, tıkanmış konulara çözüm getirebilmesini, her konuda en doğru teşhisleri yapabilmesini sağlar.
Akıl insanın hayatındaki maddi manevi herşeyin kalitesini artırır. Akıllı insanın sohbeti, konuşmaları ve tüm tavırları çok zengin olur. Düşünce ufku çok geniş, alışılmışın dışında, benzersiz ve örneksizdir. Her tavrı, her sözü hikmetli, doğru ve isabetlidir. Kuşkusuz ki tüm bunlar, Yüce Rabbimiz'in iman eden kullarına yönelttiği lütfunun, ihsanının, rahmetinin ve yardımının tecellileridir.
Akıl Kullanmak ve Derin Düşünmek Müminin Özelliğidir
Özet
Bu makale, Allah'ın insanlara verdiği düşünme yeteneğinin ancak samimi iman ve Kur'an ahlakıyla tam olarak kullanılabileceğini vurgulamaktadır. Kur'an'ın rehberliğinde yaşanan bir hayatın, kişiye gerçek aklı ve vicdanı kazandırdığı, böylece derin düşünme ve doğru kararlar alma yeteneğinin geliştiği belirtilmektedir. Düşünmeyenlerin ise cahiliye toplumunun bir özelliği olarak akıldan yoksun kaldığı ifade edilmektedir.
Önemli Noktalar
- Allah her insanı düşünme yeteneğiyle yaratmıştır, ancak bu yetenek samimi imanla tam olarak kullanılabilir.
- Kur'an, doğruyu yanlıştan ayırt etme ve nasıl düşünülmesi gerektiğini ayetlerle bildirmektedir.
- Samimi iman ve Kur'an ahlakını yaşayanlar gerçek akla ve dürüst bir vicdana sahip olurlar.
- Akıl kullanmak, yenilik getirmek ve köklü çözümler bulmak iman edenlere özgü özelliklerdir.
- Düşünmeyen ve akletmeyen insanlar, cahiliye toplumunun bir özelliği olarak derin düşünme yeteneğinden yoksundur.
- Akıl, insanın maddi ve manevi hayatının kalitesini artırır, hikmetli ve isabetli tavırlar sergilemesini sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanlardaki düşünme yeteneği ne zaman tam anlamıyla kullanılabilir?
İnsanlardaki düşünme yeteneği, ancak samimi imanın yaşanması ve Kur'an ahlakının benimsenmesiyle tam anlamıyla kullanılabilir. Kur'an, doğruyu yanlıştan ayıran bir nur ve anlayış (furkan) verir.
Kur'an aklı nasıl tanımlar ve aklın kazanılması için neyi şart koşar?
Kur'an'da akıl, samimi imanla ve Kur'an ahlakını yaşamakla kazanılabileceği bildirilen bir özelliktir. Allah'tan korkup sakınanlara doğruyu yanlıştan ayıran bir nur ve anlayış verileceği belirtilir.
Cahiliye toplumunun akıldan yoksun olmasının temel nedeni nedir?
Cahiliye toplumunun akıldan yoksun oluşu, Allah'ın Kur'an ile bildirdiği gerçeklerden habersiz olmalarından ve yaşamlarını çarpık temeller üzerine kurmalarından kaynaklanır. Bu durum, onların derin düşünme özelliğinden de yoksun kalmalarına neden olur.
Düşünmek ve derin düşünmek, bir insana hangi özellikleri kazandırır?
Düşünmek ve derin düşünmek, insana gerçekleri görme, doğruları bulma ve güzel davranışlarda bulunma yeteneği kazandırır. İnsan, insani özelliklerini ancak düşünerek elde edebilir ve hayatının kalitesini artırabilir.
Akıllı bir insanın sohbeti ve tavırları nasıl olur?
Akıllı bir insanın sohbeti, konuşmaları ve tüm tavırları çok zengin olur. Düşünce ufku geniş, alışılmışın dışında, benzersiz ve örneksizdir; her tavrı ve sözü hikmetli, doğru ve isabetlidir.
Kur'an'da düşünmeyen insanlar hangi örnekle açıklanır?
Kur'an'da düşünmeyen insanlar, bağırıp çağırmadan başka bir şey işitmeyip haykıran bir hayvanın örneği gibidir. Onlar sağır, dilsiz ve kör olarak tanımlanır, bu yüzden akıl erdiremezler.
