Ay ilinin hesablanması

784

27 Avqust, 2014

Xülasə

Bu məqalə, ayın illərin hesablanmasında necə bir ölçü olduğunu və Quran ayələrində bu hesablamaların necə izah edildiyini araşdırır. Ayın müxtəlif fazaları və onların təqvim hesablamalarına təsiri vurğulanır. Məqalədə həmçinin miladi və qəməri təqvimlər arasındakı fərq və Kəhf surəsindəki bu fərqin açıqlanması təqdim edilir.

Əsas məqamlar

Allah Ayı illərin sayını və hesabı bilmək üçün bir ölçü olaraq yaratmışdır.
Ayın orbitdəki hərəkəti və Günəşdən aldığı işığın əks olunması Ayın müxtəlif fazalarını yaradır.
Qəməri ay 29 gün 12 saat 44 dəqiqə təşkil edir və 12 qəməri ay Rum təqvimində 1 ilə bərabərdir.
Miladi və Rum təqvimləri arasında hər il 11 günlük fərq yaranır.
Kəhf surəsinin 25-ci ayəsindəki 300 il üzərinə əlavə edilən 9 il, təqvimlər arasındakı fərqin riyazi izahını verir.
Quranda təqvim hesablamaları ilə bağlı incə məlumatların qeyd edilməsi elmi möcüzələrdən biridir.

Tez-tez verilən suallar

Ayın illərin hesablanmasındakı rolu nədir?

Quran ayələrinə görə, Allah Ayı insanların illərin sayını və hesabı bilmələri üçün bir ölçü olaraq müəyyən etmişdir. Ayın orbitdəki hərəkəti və fazaları bu hesablamaların əsasını təşkil edir.

Qəməri ay necə hesablanır və Rum təqvimi ilə əlaqəsi nədir?

Qəməri ay, iki bədirlənmiş ay arasındakı vaxt və ya Ayın Yerin ətrafında dövr etdiyi zaman kəsiyi olaraq qəbul edilir və 29 gün 12 saat 44 dəqiqə təşkil edir. 12 qəməri ay Rum təqvimində 1 ilə bərabərdir.

Miladi və Rum təqvimləri arasında yaranan fərq necə izah edilir?

Yerin Günəş ətrafındakı dövrəsi ilə müqayisədə, miladi təqvimlə Rum təqvimi arasında hər il 11 günlük bir fərq meydana gəlir. Bu fərq Kəhf surəsinin 25-ci ayəsindəki 300 il üzərinə əlavə edilən 9 il ilə riyazi olaraq açıqlanır.

Kəhf surəsinin 25-ci ayəsindəki 9 il fərqi nəyi ifadə edir?

Kəhf surəsinin 25-ci ayəsində qeyd edilən 300 il üzərinə əlavə olunan 9 il, miladi və qəməri təqvimlər arasındakı illik 11 günlük fərqin cəmidir. Bu, 300 qəməri ilin 309 miladi ilə bərabər olduğunu göstərir.

Quranda təqvim hesablamaları ilə bağlı məlumatların olması nə üçün əhəmiyyətlidir?

Quranda təqvim hesablamaları ilə bağlı incə və dəqiq məlumatların qeyd edilməsi, müqəddəs kitabımızın elmi möcüzələrindən biri kimi qəbul edilir. Bu, Quranın ilahi mənbədən gəldiyinin bir dəlili olaraq görülür.

"Günəşi işıqlı, ayı nurlu edən, illərin sayını və hesabı biləsiniz deyə, ay üçün mənzillər müəyyən edən məhz Odur. Allah bunları ancaq haqq olaraq yaratdı. O, ayələrini anlayıb bilən bir tayfa üçün belə müfəssəl izah edər!" ("Yunis" surəsi, 10/5)

"Biz ay üçün də mənzillər müəyyən etdik. Nəhayət, o dönüb xurma ağacının quru və əyri budağı kimi olar". ("Yasin" surəsi, 36/39)

Yuxarıdakı ilk ayədə Allah Ayın insanlar üçün illərin hesablanmasında bir ölçü olacağını aydın şəkildə bildirmişdir. Bundan başqa, bu hesablamalar nəzərləri Ayın öz orbitində hərəkəti əsnasındakı yerlərinə uyğun olacağına cəlb edir. Yer-Ay və Yer-Günəş istiqamətləri arasındakı bucaq davamlı olaraq dəyişdiyi üçün biz Ayı çeşidli vaxtlarda müxtəlif şəkillərdə görürük. Ayı görməyimiz Ayın Günəşdən aldığı işığı əks etdirməsi səbəbi ilə mümkündür. Bunun üçün də Ayın Günəşin ətrafından işıqlandırılan tərəfi Yerdəki müşahidəçiyə görə həmişə dəyişir. Bu dəyişikliklər nəzərə alınaraq bəzi hesablamalar aparılır ki, bu da illəri hesablamağı asanlaşdırır.

Əvvəllər 1 ay insanlar tərəfindən iki bədirlənmiş ay arasındakı vaxt və ya Ayın Yerin ətrafında dövr etdiyi zaman kəsiyi olaraq götürülürdü. Bu hesaba görə, bir ay 29 gün 12 saat 44 dəqiqə təşkil edirdi. Buna qəməri ay deyilir. 12 qəməri ay isə Rum təqviminə görə 1 il edir. Ancaq Yerin Günəş ətrafındakı dövrəsi qurtaranda 1 il olaraq qəbul etdiyimiz miladi təqvimlə Rum təqvimi arasında hər il 11 günlük fərq meydana gəlir. "Kəhf" surəsinin 25-ci ayəsində bu fərq belə şərh olunur:

"Onlar mağarada üç yüz il qaldılar və üstünə doqquz il də əlavə olundu". ("Kəhf" surəsi, 18/25)

Ayədə qeyd edilən dövrü belə aydınlaşdırmaq mümkündür: 300 il + 11 gün (hər il üçün meydana gələn fərq) = 3300 gün. 1 Günəş ilinin 365 gün 5 saat 48 dəqiqə 45,5 saniyədən ibarət olması nəzərə alınsa, 3300 gün / 365,24 gün = 9 ilə bərabərdir. Başqa sözlə, miladi təqvimə görə 300, Rum təqviminə görə isə 300+9 ildir. Aydın olduğu kimi, ayədə çox incə hesablamaya əsaslanan bu 9 illik fərq diqqətimizə çatdırılıb (ən doğrusunu Allah bilir). Quranda belə bir məlumatın qeyd edilməsi müqəddəs kitabımızın, şübhəsiz ki, elmi möcüzələrindən biridir.