Заалым Хандык (Harsh Realm)

Заалым хандык (Harsh Realm) деген ат менен жарык көргөн бир сериалда Пентагон (Америка коргонуу министрлиги) иштеп чыккан бир согуш оюндары симуляциясы тартылган. Аскердик согуш даярдыгындагы жаңылыктарды сынап көрүү максатында жасалган бул виртуалдык реалдуулук оюну жашыруун бир долбоор. Системага кирүүчү адамдар аскердик ордонун көзөмөлүндө жана бул адамдардын денелери баштарына кабельдер туташкан абалда атайын бир жерде кармалышат.

Заалым хандык деп аталган бул оюндун эң маанилүү өзгөчөлүгү – бул виртуалдык бир шартта абдан реалдуу бир жашоонун жасалгандыгында. Виртуалдык дүйнөдө да аскерлер, душмандар, курал-жарактар жана адамдардын коомдук жашоосу сыяктуу бүт детальдар чындыктан эч айырмасыз көрүнүштө. Долбоорлонуп жасалган бул оюнда эки түрдүү адамдар бар. Булардын биринчиси виртуалдык каарман деп аталган жасалма адамдар; экинчиси болсо оюнга кире алчу чыныгы адамдар, б.а. оюнчулар. Жасалган дүйнө абдан чындыкка окшош. Ошондой эле, виртуалдык каармандар да чыныгы адамдарга айырмалоого мүмкүн болбогончолук окшош.

Бирок тасманын сценарийинде Омар Сантиаго аттуу качкын бир аскер системага жашыруун кирип, виртуалдык дүйнөнү башкарып алган. Эч ким анын оюнга каяктан кирип чыкканын биле албагандыктан, бул адамдын виртуалдык дүйнөнү башкарышына да кийлигише албайт. Сантиагону колго түшүрүү жана анын дүйнөдөгү жаман ниеттүү пландарына тоскоол болуу үчүн тасманын башкы каармандарынын бири Том Хоббс милдеттендирилген.

Бир полковник тасманын каарманы Том Хоббске Harsh Realm жөнүндө маалымат берип, ал жердин согуш стратегиясын үйрөтүү үчүн долбоорлонгон «виртуалдык реалдуу согуш оюну» экенин жана анын милдетинин Омар Сантиагону жеңүү экенин айтат. Буга көңүлдөнбөгөн Том Хоббсту көндүрүү үчүн башына наушникке окшогон бир каражат тагылып, Заалым хандык симуляциясынын максатын түшүндүргөн бир видео кассета көрсөтүлөт. Бул видеодо Заалым хандык долбоорунда колдонулган жер көрүнүштөрүндө адамдардын чыныгы жашоосун тууроо үчүн 1990-жылкы эл каттоодон, спутник тарткан карталардан жана башка жашыруун маалыматтардан пайдаланылганы айтылат. Андан соң таанытуу тасмасы кокустан токтотулат жана Хоббс бул кассетаны көрүп жаткан кезде эле оюнга кошулуп калганын түшүнөт.

Том Хоббс эми виртуалдык бир дүйнөдө. Заалым хандык деп аталган бул жерде өзү сыяктуу аскердик күч мурдараак милдеттендирген Пиноккио аттуу бир аскер менен таанышат.

Бул виртуалдык дүйнөдөгү кабылдоолор (элестер) ушунчалык реалдуу болгондуктан, тасма бою Том Хоббс бул реалдуулукка алданып, компьютер оюнунун бир бөлүгү гана болгон виртуалдык каармандарга жардам берет, ал тургай, аларды коргоо үчүн өз жашоосун аябайт. Эмки бөлүмдөрдө тереңирээк каралгандай, адамдар көргөн сүрөттөлүштүн сапатына жана детальдарына алдануу менен кыялдарында (элес катары) жашаган окуяларын чындыктай кабыл алышы толук мүмкүн.

Ар Бир Адам Өз Экранын, Б.А. Рухуна Көрсөтүлгөн Сүрөттөлүштөрдү Көрөт

Үч өлчөмдүү тасма тартылып жатканда, эки башка бурчтан тартылган сүрөттөлүш бир эле экранга чагылтылат. Көрүүчүлөр түс фильтри же полярдаштырылган фильтрдик атайын көз айнектерди кийишет. Көз айнектин айнегиндеги фильтрлер эки сүрөттөлүштүн бирин кармайт, мээ буларды бириктирип үч өлчөмдүү сүрөттөлүшкө айлантат. Чынында болсо көрүүчүлөрдүн алдында 3 өлчөмдүү бир сүрөттөлүш жок, бул атайын бир ыкма менен алынат.

Ошол сыяктуу адамдардын дүйнө жашоосу жөнүндө көргөн сүрөттөлүштөрү да эки өлчөмдүү гана. Б.а. узуну жана туурасы бар. Бирок үч өлчөмдүү тасманы көрүп жатканда колдонулган ыкмага окшоп, адам көргөн сүрөттөлүштөр да ага 3 өлчөмдүүдөй сездирилет. Мына ушул нерсе – адамдар мээлеринде көргөн сүрөттөлүштөрдү чындык деп ойлоп жаңылышынын эң негизги себептеринин бири. Биз көргөн сүрөттөлүштө алыстык, тереңдик, түс, көлөкө, жарык сыяктуу элементтер ушунчалык кемчиликсиз колдонулгандыктан, мээбизде пайда болгон үч өлчөмдүү, түстүү жана жандуу сүрөттөлүш бизге абдан реалдуу сезилет. Детальдардын көптүгү, сүрөттөлүштөгү үзгүлтүксүз сапат бизге өмүр бою реалдуу бир жашоону жашап жатабыз деген сезимди берет. Бирок үч өлчөмдүү, тереңдиги бар бир перспективаны көрүп жатышыбыз булардын сырткы дүйнөдө заттык оригиналы бар экенин эч качан далилдебейт.

Заалым хандык аттуу бул сериалда да иштеп чыгылган жасалма дүйнө чындыктарга канчалык окшош болсо да, оюнга туташкан адамдардын денелери бир керебетте кабельдерге туташкан абалда жатат. Көрүп жаткандары канчалык реалдуу болсо да, бүт болуп жаткандар мээге келген жасалма электрдик сигналдардын жоромолу гана. Берилген кадрларда тасманын рекламасына тиешелүү сүрөттөлүш жана жазуулар көрсөтүлгөн:

Женерик	:	Чыныгы дүйнөбүз сыяктуу дагы бир дүйнө бар. Сиз ушул дүйнөдө жашайсыз. Үй-бүлөңүз жана досторуңуз менен. Али силер муну биле элек болсоңор да, мен силерди куткаруу үчүн жөнөтүлдүм. Бул бир оюн.

Төмөндөгү саптарда болсо тасманын каарманы Том Хоббстун виртуалдык дүйнөдө өткөргөн алгачкы күндөрүндөгү сөздөрү орун алган. Сөздөрүнөн да байкалгандай, Том Хоббс турган дүйнөсүнүн реалдуу эмес экенин билсе да, ушундай ойлонуудан өзүн ала албай жатат.

Том Хоббс	:	... Булардын баарынын чындык эмес экенин, ичинде жашап жаткан бул дүйнөнүн виртуалдык бир реалдуулук экенин билсем да... күндөлүк тутуп жатам, башыман өткөргөндөрдү анализ кылууга жана күчүмдү сактоого аракет кылып жатам. Өлбөш үчүн бүт чараларды көрүп жатам.

Тасманын каарманы төмөндөгү саптарда болсо өзү кошулган элестүү дүйнөнүн чындыкка окшоштугун кайра кайра айтууда. Ал тургай турган чөйрөсү ушунчалык чындыктай сезилгендиктен, башыма келгендер бир оюндун бөлүгү болуп калсын деп дуба кылууда.

Том Хоббс	:	Омар Сантиагодон качып жүрөбүз. Бул дүйнөнү башкарган компьютер программасын басып алган качкын бир аскер. Аскер күчү мени өлтүр деп жөнөткөн киши Сантиаго эле. Эгер булардын баары чындык эмес болсо, али себебин түшүнбөсөм да, андан чындап жана абдан коркушууда... Бул жер чыныгы дүйнөнүн бир копиясы деп айтышууда. Бүт адамдар менен бирге баарыбыздын Заалым хандыктын виртуалдык реалдуулугунда жашай турган жана өлө турган бир копиясы бар... Бирок программага туташкан биздер гана чындыкты билебиз: бул бир оюн. Мунун бир оюн экендигинин чын болушу үчүн дуба кылам...

Жогоруда тасмадан берилген мисалдар азыр бир жашап жаткан жашообузга да тиешелүү. Себеби баарыбыз биздин рухубузга көрсөтүлгөн сүрөттөлүштөрдү көрүп, ошолорду сезебиз. Сыртыбызда чыныгы бир дүйнө бар болсо да, ага жетишибиз, анын оригиналына жолугушубуз эч мүмкүн эмес. Муну Эволюция калпы аттуу китебибизде орун алган төмөнкү сүйлөмдөр менен кыскача баяндоого болот:

Адамдын Денеси Да Кабылдоолордун Бир Жоромолу

Адамдардын заттын чыныгы жүзүн түшүнүшүнө жолтоол болгон бир фактор – бул алардын өз денеси жөнүндө жаңылышуусу. Төмөн көздөй караганда көздөрүнө көрүнгөн дене жана бул дененин бүт тарабынан аларга жеткен тийүү сезимдери алардын дүйнөнү жаңылыштык менен кабылдашына себеп болот. Бул дене жаңылткандыктан улам, бир «сырткы дүйнөнүн» ичинде жашагандай сезимге кабылышат.

Чынында болсо денебиз да сырткы дүйнөгө тиешелүү бүт кабылдоолорубуз сыяктуу биз үчүн копия бир сүрөттөлүш. Ошондуктан биз көрүп-сезген дене сырттагы оригиналы эмес, мээбиздин ичинде пайда болгон жана кабылдоолорубуздун бир жоромолу болгон бир элес.

Ушуга байланыштуу Заалым хандык аттуу сериалдагы маектердин кээ бирлери төмөнкүчө:

Том Хоббс	:	Оюнду жеңүү үчүн буйрук алдым.
Миңбашы Уоттерс	:	Бул бир оюн эмес. Чыгуу жок. Үйгө кайтуу жок. Менин да милдетим ошондой болчу.
Том Хоббс	:	Анда эмне үчүн чыныгы дүйнөдө Сантиагону жок кылышпайт?
Миңбашы Уоттерс	:	Каерде экенин билишпейт. Каерден чыгып киргенин. Бүт программаны уурдады.
Пиноккио	:	Эгер бул жерде өлсөң, алар виртуалдык бир каарманды жок кылган болбойт, сени жок кылган болот. Чыныгы дүйнөдө бир жерде бир ташыгычтын үстүндө жаткан сенин мээң, аң-сезимиң, башың.

Бул сөздөрдөн да көрүнүп тургандай, Заалым хандык оюнуна катышкан адамдар бир компьютер оюнундагы сыяктуу виртуалдык көрүнүштөрү менен жүрүшөт. Чыныгы денелери болсо оюнга тиешелүү сүрөттөлүш компьютерлер аркылуу мээлерине берилген такыр башка жерлерде турат.

Мисалы, кийинки бетте ордо кызматкери Инга Фосса аттуу бир аялдын бул виртуалдык дүйнөгө өтүшү берилген. Фосса электрондук бир бөлмөдө креслого жатып, башына атайын бир каражатты тагат жана денеси сканерленген соң симуляцияга өтөт. Кийинки кадрларда болсо өзүнүн Заалым хандык оюнунун ичинде Сантиаго шаарынын өкмөт имаратында турганын көрөт.

Төмөнкү сүрөттөрдө болсо тасманын башкы каармандарынын бири Пиноккионун жүзү жаракат алган абалда кабельдерге туташкан денеси берилген. Бирок Заалым хандык оюнунун ичинде жүзүндө мындай жаракат жок. Бул мисалдан да көрүнүп тургандай, жасалма сигналдар аркылуу бир адам сырткы көрүнүшүн чыныгы абалынан такыр башкача кабылдашы мүмкүн.

Бул жөнүндө китептерибизде мындай түшүндүрмөлөрдү жасаганбыз:

Мээбиздеги Сүрөттөлүштөрдүн Сырткы Дүйнөнүн Оригиналы Экенине Ишенген Адам Жаңылган Болот

Бир адам бир даракты көргөндө, ал дарактын өзү деп ойлосо, өзүн алдаган болот. Себеби мээбиздин сыртына чыгып дарактын өзүнө жетишибиз эч мүмкүн болбойт. Китеп бою көп жолу айтып кеткендей, адам көрүп-тийген дарак мээсиндеги электрдик сигналдардын жоромолу гана. Муну башка тараптан мындай бир мисал менен да түшүндүрүүгө болот:

Физикалык реалдуулуктун (заттын) өзүн көрүп, өзүн кармайбыз деген гипотезабыз бир компьютер экранындагы сүрөткө болгон мамилебизге окшошот. Компьютердин баскычтарын кыймылдатканда, экрандагы курсордун кыймылдаганын көрөбүз. Чындыгында компьютер негизги (эне) процессорго бир маалымат толкунун жөнөтөт. Бул маалымат толкуну курсордун жаңы ордун ченейт жана экрандагы сүрөттөлүштү жаңылайт. Эски компьютерлерде бир буйруктун берилиши менен экрандагы таасиринин көрүнүшү арасында көзгө байкалаарлык бир кечирүү бар эле. Бирок учурда компьютерлер абдан ылдам болуп калгандыктан, секунданын кичинекей бир бөлүгүндө өзгөргөн сүрөттөлүштү да кайрадан эсептей алууда. Ошондуктан, компьютер баскычтарын кыймылдатышыбыз менен экрандагы курсордун кыймылынын бирдей болушу бизге курсорду кыймылдатып жатам деген сезимди берет.

Someone sleeping silently can see himself, in a dream, in the midst of a war, with bombs exploding all around. He can even experience all the tension, and panic of war, as if it were real.

Күнүмдүк жашоодогу тажрыйбаларыбыз да жогорудагы мисалга окшош. Бир ташты тепкибиз келгенде, бутубузду кыймылдатуу каалоосу денебиздин тиешелүү аймактарына жиберилет жана бутубуз ташка тийүүнү багыттап кыймылдайт. Мээ дененин кайра жөнөткөн маалыматтарын –мисалы, таштын катуулук сезими, бутубузду пайда болгон ооруну- алат жана реалдуу бир сүрөттөлүштү сунуу үчүн жаңылайт. Негизи компьютердеги сыяктуу биздин кыймылдарыбызда да бир кечигүү бар. Бирок мээбиздин сезимдерибиз менен байланыштуу маалыматтарды жоромолдошу секунданын бештен бириндей кыска убакытта ишке ашат. Ушул себептен, бул кечигүүнү байкабайбыз жана заттык дүйнө менен түз байланышта болуп жаткандай сезимге кабылабыз.

Эгер биле алгандарыбыздын баары мээбизде түзүлгөн сүрөттөлүштөр гана болсо, анда кабылдоолорубуздун артында бир реалдуулук (бир зат) бар деп кантип кесе айта алабыз? Бул болгону бир гипотеза эмеспи? Ооба, бул болгону бир гипотеза. Бирок далилдөө эч мүмкүн эмес. Себеби физикалык (заттык) бир дүйнөнүн бар экенине ишенгендердин колдорундагы жалгыз далили – бул кайра эле мээлеринде пайда болгон элестер.

«Биз заттын оригиналын көрүп-сезип (тийип, даамдап, жыттап) жатабыз» деп ишенген адамдардын абалы виртуалдык бир дүйнөдөгүлөрдү чындык (реалдуу) деп талашкан сыяктуу эле логикасыз. Сериал бою Пиноккио аттуу бир каарман Том Хоббстун айланадагы сүрөттөлүштөрдү чындыктай кабыл алып мамиле кылганынын туура эмес экенин айтат.

Сериалдын бир бөлүгүндө Том Хоббс чыныгы жашоодогу сөйкөлүүсүнүн виртуалдык каарман абалындагы копиясын көрөт жана эч бир реалдуулугу жок бул виртуалдык копияны коргоо үчүн өз жанын аябай аракет кылат. Ошол сыяктуу жакшы көргөн ити чыныгы жашоодогусунун бир копиясы катары оюнда бар, жана аны коргоо үчүн да көп жолу рисктерге кирет.

Тасманын башка бир сахнасында Том Хоббс оюндун согушка үйрөтүү үчүн атайын жасалган бир аймагында кичинекей бир баланы көрөт. Балага боору ооруп, ага артка кайт, бул жер кооптуу дейт. Бирок жанындагы аскер Том Хоббско ал жаш баланын компьютер оюнунун бир бөлүгү гана экенин эстетет жана алардын арасында мындай маек жүрөт:

Том Хоббс	:	Сен бул жерде эмне издеп жүрөсүң. Үйүңө кайт. (жаш баланы эскертет)
Эрик Соммерс	:	Ал балага көп жакын болбо.
Том Хоббс	:	Эмнеге жакын болбойун?
Эрик Соммерс	:	Мунун ойнолгонун 100 жолу көрдүм. Бул жаш бала бир жолу да 28-күндөн кийинин көргөн жок.
Том Хоббс	:	Бирок дагы эле бул жерде.
Эрик Соммерс	:	Ал болгону бир оюн фигурасы. Сени менен мен сыяктуу эмес ал. Кайра келип, бул жерде өлүшсүн деп симуляция аларды кайрадан программага жүктөйт.

Том Хоббс виртуалдык бир дүйнөдө жүргөнүн билсе да жана ага көргөн виртуалдык каармандарынын симуляциянын бир бөлүгү экени кайра кайра эскертилсе да, сүрөттөлүштүн реалдуулугуна алданып, мамиле кылат. Мисалы, согуш кызыган бир маалда душмандардан коргонууга аракет кылып жатышканда, душмандар тарапты көздөй баскан жаш баланы көргөндө, өзүн кармана албастан аны куткаруу үчүн өз жанын коркунучка салат.

Пиноккио	:	Сен эмне кылып жатасың?
Эрик Соммерс	:	Ал болгону бир жаш бала.
Пиноккио	:	Соммерстин бул жер жөнүндө айткандарын уктуң. Эч нерсени өзгөртө албайсың.
Том Хоббс	:	Мен буга ишене албайм.

Башка бир сахнада болсо кайра эле душмандардан качып бараткан бир кезде жаш баланын атылганын көрөт. Жардам берүү үчүн колуна алганда болсо денеси жоголуп кетет. Ага мурда да эскертилгендей, жаш бала оюндун бир бөлүгү катары атылган жана оюн кайра башынан башталганга чейин оюнга кошула албайт.

Жогоруда тасмадан берилген мисалдар мээсиндеги копия дүйнөнү көрүп-сезип жатканын кабыл ала албаган адамдардын абалына окшош. Албетте, биз жашап жаткан дүйнөнү бир кинотасма менен салыштырууга болбойт. Себеби биз жашап жаткан дүйнөнү бир компьютер оюну же технологиялык бир өнүгүү менен түшүндүрүүгө болбойт. Бул дүйнөнү ичиндеги жандуу-жансыз бүт нерселери менен бирге Улуу Аллах жараткан. Жана жашообуздун жаратылуу максатын бизге Куранда мындайча билдирген:

Мен жиндерди жана адамдарды бир гана Мага ибадат кылышсын деп жараттым. (Зарият Сүрөсү, 56)

Мына ушул себептен биз өмүр бою Аллах бизге буйрук кылгандарды аткарууга жана Ага ибидат кылууга милдеттүүбүз.

Бул тасмаларга болгон окшоштук болсо жашообуздун илимий реалдуулугу менен байланыштуу: «көзүм менен көрүп жатам, кулагым менен угуп жатам, демек мен жашап жаткан дүйнө чындык» деп өзүн алдаган көп адамдар чындыгында бул сөздөрүн да мээлеринин ичиндеги жымжырттыкта айтышат. Бул илимий чындыктар – учурда бүт физиология китептеринде же орто мектептин жогорку класстарынын биология китептеринде орун алган апачык чындыктар. Сүрөттөлүштүн жана сезимдердин мээде кандайча пайда болоору учурда ме��ицина факультеттеринде детальдуу окутулууда.

Өнүккөн илим менен бирге физика, квантум физикасы, психология, неврология, биология, медицина сыяктуу илим тармактары бул чындыктын илимий тараптарын апачык ортого койду. Ошондуктан, учурда заттын оригиналына эч качан жете албашыбыз илимий бир чындык жана сырткы дүйнөнүн оригиналын көрүп, кармап жатам деген бир адам бул илимий чындыктан жүз бурган болот. Адамдын милдети болсо – ушул илимий чындыктарды кабыл алуу жана мээбизде жашап жаткан дүйнөбүздүн ичинде Улуу Аллахка болгон жоопкерчилигибизди билип жашоо. Китептерибизде бул жөнүндө айткандарыбыздын кээ бирлери төмөнкүлөр:

...I have only been ordered to worship Allah and not to associate anything with Him. I summon to Him, and to Him I will return. (Surat ar-Rad: 36)

Башы Жана Аягы Белгилүү Болгон Бир Тасманы Көрүү

Жогоруда бир бөлүмдө убакыттын салыштырмалуу, кабылдоочуга жараша өзгөргөн, туруктуу эмес бир түшүнүк экенин айткан элек. Бул чындыкты билүү тагдырды түшүнүү үчүн да абдан маанилүү. Себеби тагдыр – бул Аллахтын өтмүш жана келечектеги бардык окуяларды «бир көз ирмемде» жаратканы. Бул болсо Аллах Кабатында ааламдын жаратылышынан кыяматка чейинки бүт окуялар жашалып бүткөн дегенди билдирет.

Адамдардын көпчүлүгү Аллахтын али боло элек окуяларды кантип билээрин, Аллах Кабатында өтмүш жана келечектеги бардык окуялардын кантип жашалып бүткөнүн жана тагдырдын чындык экенин эч түшүнө алышпайт. Чынында болсо «боло элек окуялар» - биз үчүн боло элек окуялар. Себеби биз Аллах жараткан убакыттан көз-каранды абалда өмүрүбүздү улантабыз жана эс тутумубузга маалымат берилмейинче эч нерсени биле албайбыз. Аллах болсо убакыт жана мейкиндиктен көз-каранды эмес, ансыз да булардын баарын Өзү жоктон жараткан. Ошондуктан Аллах үчүн өтмүш, келечек жана учур чактын баары бирдей, жана баары болуп бүткөн.

Өтмүш жана келечектин чындыгында Аллах Кабатында жаратылган жана болуп бүткөн, сакталуу, даяр турган окуялар болушу бизге абдан маанилүү бир чындыкты көрсөтөт: бүт адамдардын баары сөзсүз тагдырына баш ийген. Адам өтмүшүн өзгөртө албаган сыяктуу эле, келечегин да өзгөртө албайт. Себеби өтмүшү сыяктуу, келечеги да болуп бүткөн; келечегиндеги бардык окуялар, качан, каерде, эмне тамак жей турганы, ким менен эмнени сүйлөшөөрү, канча акча табаары, кайсы ооруларга чалдыгаары, аягында качан, кантип, каерде өлөөрү, баары белгилүү, жана буларды өзгөртө албайт. Себеби булар ансыз деле Аллах Кабатында, Аллахтын илиминде болуп бүткөн абалда турат. Болгону булар жөнүндөгү маалыматтар али адамдын эс тутумуна бериле элек.

Ошондуктан, башына келген окуяларга кайгырган, ачууланган, кыйкырып өкүргөндөр, келечеги үчүн тынчсыздангандар, ач көздүк кылгандар чындыгында өздөрүн керексиз эле кыйнашууда. Себеби кандай болот деп кайгырып, корккон келечеги ансыз деле болуп бүткөн. Жана эмне гана кылбасын аларды өзгөртүү мүмкүнчүлүгү жок.

Заалым хандык сериалынын бир бөлүгүндөгү Экинчи дүйнөлүк согуш менен байланыштуу сахналар да бул теманы түшүнүүгө жардамчы боло алат. Сериалдын бул бөлүгүндө тасманын башкы каармандары токойлуу бир жерде баратышканда, компьютер оюнундагы бир катадан улам бир заматта тынымсыз кайталана берген бир согуш симуляциясында болуп калышат.

Том Хоббс	:	Бул эмне болуп кетти эми? Программа катасыбы?

Оюндун бул бөлүгүндө Экинчи дүйнөлүк согуштагы Арденнадагы кармашуу жандандырылган. Бир көпүрөнүн эки башында турган немец жана америкалык аскер ордолорунун кичинекей алдыңкы топтору арасындагы согуш 1 айдан ашуун убакытка созулган бир курчоо күрөшүн чагылдырат.

Том Хоббс	:	Ал жактагы көпүрө. Мен офицерлердин мектебинде окуп жүргөндө Экинчи дүйнөлүк согуштагы Арденна майдан согушун изилдегенбиз. Немец жана американын аскердик күчтөрүнүн эки кичинекей алдыңкы тобу арасында, Бельгиядагы Хоттенде курчоо бар эле. 1 айдан ашыкка созулган. Бул көпүрөнүн дал ошол экенине ант иче алам.
Пиноккио	:	Бул бир согуш симуляциясы.
Том Хоббс	:	Бир эмне?
Пиноккио	:	Виртуалдык согушуу симуляциясы. Заалым хандык программасынын бета тестин кылып жатышканда, илгерки согуш сценарийин жүктөшкөн: Pork Chop Hill, Picket's Charge сыяктуу.
Том Хоббс	:	Анда бул дагы бир оюн.
Пиноккио	:	Бул бир согуш аянты үйрөтүү программасы. Заалым хандыктын иштеп чыгылышынын негизги себеби.
Том Хоббс	:	Бул бул жерде эмнесин жоготкон?
Пиноккио	:	Ким билет? Унутулуп байкалбай калса керек. Чыныгы дүйнөдө бирөө «өчүр» баскычын басканды унутуп койгондур.

Башка бир убакытка барып калган тасманын каармандары бир немец аскер тарабынан өлтүрүлөөрдө, америкалык бир аскер тобу аларды куткарат. Бирок убакыттагы айырмадан улам башка нерселерди айтышкандыктан, америкалык аскерлер тарабынан колго түшүрүлүшөт.

Сериалдын алгачкы сахналарында Эрик Соммерс деген ат менен жүргөн жана чыныгы дүйнөдө бар болгон бир аскердин жарылууларды тоготпой жүрүшү көңүл бурат. Бул жер тынымсыз кайталануучу бир согуш үйрөтүү симуляциясы болгондуктан, бүт нерсе программалангандай болот. Муну билген бул аскер жерге жатып, үчкө чейин санаганда жанына бир граната түшөт, ал болсо гранатаны алып жашынган жеринин сыртына ыргытат. Андан соң чайын ичүүнү улантат. Кыскача айтканда, бүт нерсе программанын бир бөлүгү катары ишке ашкандыктан жана оюн кайра кайра башына кайтып бир эле окуялар кайталана бергендиктен, бул аскер согуш учурунда да бейпил гана жүрүүдө.

Эрик Соммерс	:	Үч... эки... бир. (Гранатаны алып, сыртка ыргытат. Анан чайын алып ичүүнү улантат.) Граната.

It is predetermined and destined where which leaf will fall in autumn and what flower will blossom in spring.

It is predetermined that the gardener waters a rose, that its first flower blossoms, that the owner picks it and places it in a basket—even before it is even planted. All this is known and lived already in the Presence of Allah.

Эрик Соммерс аттуу бул аскер да тасманын каармандары Том Хоббс жана Пиноккио сыяктуу чыныгы дүйнөдө компьютерлерге туташып, оюнга кошулган бир адам. Ошондуктан ал да жашап жаткан убакыт жана мейкиндиктин реалдуу эмес экенин билет. Бирок оюндун бул бөлүгүнөн чыгуу жолун таба алган эмес. Жана бул жерге алгачкы жолу келген Том Хоббс менен Пиноккиого 4 км квадраттык бул согуш майданындагы окуялардын дайыма программалангандай ишке ашаарын айтат. Мисалы, курчоонун ар жолкусунда 34 күнгө, каршы кол салуунун 28 күнгө созулаары, аскер батальонундагылардын кайсы күнү, кандай окуя менен өлөөрүнүн белгилүү болушу сыяктуу.

Сериалдын бул бөлүктөрү тагдыр темасын түшүнүүгө бир мисал боло алат. Бир адам бүт өмүрүн бир кинолента сыяктуу элестетсе, биз бул лентаны видео кассетадан көргөндөй көрөбүз жана кассетаны алдыга түрдүрүү мүмкүнчүлүгүбүз жок. Кассетаны кайра кайра көрсөк да, мурдатан даяр болгон бир кинонун эч бир нерсесин өзгөртө албайбыз. Бизге өзүбүз өзгөртүп жаткан сыяктуу сезилген кездер да чындыгында тасмада алдын ала аныкталып коюлган.

Бирок бул тасманы (тагдырды) бүт детальдары менен бирге аныктаган, жараткан жана реалдуулук сезими менен жашаткан – бул Аллах. Жана бул кинолентанын баарын бир эле учурда көрүп, билип турат. Биз бир сызгычтын башын, ортосун жана аягын бир караганда эле көрө алган сыяктуу, Аллах биз көз-каранды болгон убакытты башынан аягына чейин жалгыз бир көз ирмем катары ороп курчаган. Адамдар болсо убактысы келгенде гана бул окуяларды башынан өткөрүп, Аллах алар үчүн жараткан тагдырга күбө болушат. Бул чындык дүйнөдөгү бүт адамдардын тагдырларына тиешелүү.

Ачышуу, Оору Сыяктуу Сезимдер Да Кабылдоолордун Мээдеги Жоромолу Гана

Тасманын каармандарынан Том Хоббс бир лагерьдин жооптуулары тарабынан колго түшүрүлөт жана жыгач иштеринде иштетүү максатында лагерьге камалат. Ал жерде апасынын виртуалдык дүйнөдөгү копиясына кезигет. Апасынын өлүмгө себеп болчу бир рак оорусуна чалдыкканын билгенде, көргөн сүрөттөлүштөрүнүн виртуалдык реалдуулук экенин унутуп, ага жардам берүүгө аракет кылат. Досу Пиноккио болсо лагерьдеги кароолдор тарабынан жараланган. Том Хоббс ага пландары жөнүндө айтканда, алардын арасында мындай сүйлөшүү жүрөт:

Someone who falls asleep while fishing at the beach could, in his dream, see himself on a sinking ship and experience quite realistic fear and panic. While he was seated on his beach chair, his dream could make him believe, mistakenly, that he's in a material world.

Том Хоббс	:	Өзүңдү кандай сезип жатасың?
Пиноккио	:	Эгер булар чындык эмес болсо, кантип мынча ооруп жатат?...
Том Хоббс	:	Бул жерден чыгышыбыз керек... Абал мындан да татаал.
Пиноккио	:	Кандайча?
Том Хоббс	:	Апамды таптым. Ал ушул жерде.
Пиноккио	:	Хоббс. Бул жерде көп адамга жолуктум. Чыныгы дүйнөдөгү тааныштарыма
Том Хоббс	:	Ал менин апам.
Пиноккио	:	Жок. Болгону ага окшош көрүнүүдө. Дүйнөдөгүлөрдүн баарынын бул жерде бир копиясы бар. Бүт нерсе ушундай жасалган. Бирок алар болгону виртуалдык каарман папкалары, чыныгы адамдар эмес.
Том Хоббс	:	Мени тааныды. Менин ким экенимди билет экен.
Пиноккио	:	Билбейт, ал оюндун бир бөлүгү гана. Сага эмне болгонун билбейт. Булардын баарын чындык деп ойлойт.
Том Хоббс	:	Оору сезип жатат. Бул сен сезгенден башкачабы?

Тасманын бул бөлүгүнөн көрүнүп тургандай, тасманын каармандары чындыгында бир креслодо жатышканына карабастан, өздөрүн жараланган, денеси ооруп жаткан абалда көрүшүүдө. Бул оору чыныгы менен бирдей деп ойлошууда. Бирок чындыгында бул сезимдер аларга жасалма берилүүдө.

Эмгектерибизде да адамдар сезген сезимдер себебинен, -мисалы күчтүү оору сезүү, коркуу ж.б.- заттын оригиналын көрүп-кармап жатам деп ойлоору айтылган. Бирок чындыгында бул бир жаңылыштык. Адам эч качан заттын оригиналын көрүп кармай албайт. Бул жөнүндө китептерибиздеги сүйлөмдөрдүн кээ бирлери төмөнкүчө: