Ağaçkakanlardaki mekanik tasarım

"Doğadaki mühendislik" belgeselinden

Ağaçkakanlardaki mekanik tasarım

Ağaç kakanlar yuva yapmak ve yiyecek bulmak için ağaç kabuklarına seri vuruşlar yaparlar. Bazı türler bir saniyede 15-20 vuruş yapar. Kuşun iki vuruşu arasındaki zaman farkı bir saniyeden çok daha azdır. Kuşun gagası ağaca her çarptığında kafatasında büyük sarsıntılar olur. Fakat kiraz büyüklüğündeki beyin bu sarsıntılardan etkilenmez.

Ağaç kakanın sırrı boyun kaslarındadır. Vurmaya başladığında baş ve gaga tam bir doğru üzerine gelirler. Bu doğrudaki en küçük bir sapma beyinde yırtılma yapabilir. Bu denli hızlı bir vuruşun betona kafa atmaktan bir farkı yoktur. Kuşun beyninin hiçbir hasara uğramamasıysa ancak olağanüstü bir tasarımla mümkündür.

Kuşların büyük çoğunluğunda kafatası kemikleri birbirine yapışıktır. Gaga ise çenenin hareketiyle açılır. Oysa ağaç kakanlarda gaga ve kafatası, vuruş sırasında oluşan şoku emen süngerimsi bir madde ile birbirinden ayrılmıştır. Bu esnek madde, otomobil amortisörlerinkinden çok daha iyidir. Bu üstünlüğü, çok kısa aralıklarla oluşan şokları da emebilmesinden ileri gelir. Bu madde, her vuruşta oluşan şoku emip, bir sonraki şoku karşılayacak duruma gelebilir. Üstelik bunu, saniyede onu aşan vuruşun yapıldığı şartlarda başarır.

Bu madde, modern teknolojinin geliştirdiği tüm benzerlerinden üstündür. Ağaç kakanın kafa kası ve üst kakasının olağan dışı bir yöntemle bağlanmış olması, Her vuruşta beyninin bulunduğu bölümün gagadan uzaklaşmasını, böylece şok emici ikinci bir mekanizma oluşmasını sağlar.