Zargana

Zargana - Yaşayan Fosiller

ONUR YILDIZ: Evet merhabalar. 95 milyon yaşındaki bir zargana fosiliyle karşınızdayız. Bu fosil Lübnan'da bulunmuş bir fosil. Genelde Vatoz gibi diğer balık türlerinin de bulunduğu bir yer Lübnan. Sıklıkla balık fosillerine rastlanabiliyor. Kolay bulunan bir yer orası.

Bu elimde gördüğünüz zargana fosili kalın bir tabakaya sahip. Şöyle yanlamasına da kestiğini göstereyim. Çevresini düzeltilmiş, kesilerek düz bir hale getirilmiş. Fakat toprağın altındaki katmanından çıkarılırken bayağı parçalanmış, daha sonra yapıştırılmış. Nitekim fosiller bu şekilde. Yani çıkartırken dikkat edilmezse eğer kırılabiliyor. Nitekim bu iki parçalarını elimle şu an birleştiriyorum. Gördüğünüz gibi bu ince uzun klasik bir zargana görünümüne sahip. Ve 95 milyon yıl önce de bu zarganaların aynı olduğunu bize gösteriyor. Hiçbir değişim olmadığını gösteriyor. Zarganalar ince uzun ve çok atik yüzücüler. Boyları 1 metreye kadar uzayabiliyor. Ve yaklaşık 18 yıl da o kadar yıl yaşayabiliyorlar. Yakalandıkları zaman veya bir tehlike anında kaldıkları zaman zarganalar çok hızlı bir şekilde zikzaklar çizerek suyun üst kısmında dahi kaçma kabiliyetine sahipler. Belki de ismi bu yüzme şeklinden dolayı da kaynaklanmış olabilir. Fakat baştan sona, yani ister 1 metre boyunda olsun zargana isterse 10 santim boyunda olsun yavru bir zargana olsun, baştan aşağı ağız bölgesinden kuyruk bölgesine kadar tek tek bütün pullarına kadar incelendiğinde dahi hiçbir pulunun bir yarısı veya bir kısmı bile hiçbir değişiklik göstermediği ortaya çıkıyor. Yani milyonlar, milyarlarca yılda geçse canlıların bedenlerinde hiçbir zaman hiçbir değişiklik olmuyor. Bu zargana fosili de bunun örneklerinden bir tanesi. Elimizde kalın bir katmandan çıkartılmış zargana var. Birçok örneği var diğer balıklarında fosillerinin. Fakat hepsine bakıldığında bunların fosillerinde hiçbir değişiklik olmadığı ortaya çıkıyor.

Denizdeki balığın fosili nasıl oluyor diye düşünebilirsiniz. Şu şekilde oluyor; genelde mesela İç Anadolu'da eskiden binlerce yıl önce bir iç deniz vardı. Büyük bir deprem sonucunda İç Anadolu'daki deniz artık çevresindeki mesela Akdeniz-Karadeniz gibi denizlere doğru oradaki su aktı. Fakat İç Anadolu bölgesi artık deniz olmaktan çıktı. Bu sayede de orada yaşayan tüm balıkların fosilleri İç Anadolu bölgesinde, Toros dağlarında orada piknik yapan, pikniğe giden insanlar yaylalarda, Toros Dağının eteklerinde hep fosil, hep de deniz fosilleriyle ve Ankara'dan Beypazarı ilçesine gidenler ellerinde hep deniz canlılarına ait fosillerle geri dönüp bizlere gösterdikleri olmuştur. Bu balıklar da keza öyle. Yumuşak bir doku olmasından dolayı deniz dibi çok kolay fosilleşebiliyor. Daha sonra oluşan depremlerle de ortalık kuruyor ve yeryüzüne daha yakın bir hale geliyor. Dolayısıyla da paleontologlar onları rahat bir şekilde çıkartıp sergileyebiliyorlar. Bazen böyle kırılabiliyor çıkartırken tekrar yapıştırıp fosil olarak bunları sunuyorlar. Biz de bugün size zargana fosilini tanıtmış olduk.