"Kuran'da Adı Geçen Canlılar" belgeselinden.
“Bakmıyorlar mı o deveye; nasıl yaratıldı?”
Gâşiye Sûresi 17. Ayet
DEVE
Vücudundaki her bir ayrıntı, bir yaratılış mucizesi olan deve, Kuran'da adı geçen bir diğer canlıdır. Yüce Allah'ın Kuran'da, şeytandan Allah'a sığınırım, “bakmıyorlar mı o deveye nasıl yaratıldı” ayetiyle dikkat çektiği deve, Rabbimizin mükemmel yaratma sanatını gözler önüne serer. Deveyi özel bir canlı yapan, en ağır şartlardan bile etkilenmeyen vücut yapısıdır. Bu öyle bir vücuttur ki, kum fırtınalarına, açlığa ve susuzluğa günlerce dayanır. Günler boyu sırtında yüzlerce kilo ağırlıkla yol kat edebilir. İşte bu muhteşem canlının özelliklerinden bazıları.
Develerin gözleri çöl şartlarından nasıl etkilenmez?
Uçsuz bucaksız çöl kumu. Aniden başlayan kum fırtınalarında gözleri açmak imkansız. Develer için ise hayat normal akışında devam ediyor. Çünkü develerin gözleri kum fırtınalarından korunmak için üç ayrı kapağa sahiptir ve bu göz kapakları şeffaftır. Şeffaf göz kapakları tıpkı bir Canlının gözlerini hem kum tanelerinden korur hem de gözleri kapalı iken bile etrafı görebilmesini sağlar. Devenin gözleri iki kat kirpiklidir. Uzun ve sık olarak yaratılan kirpikler kapan gibi iç içe geçerek gözü şiddetli kum fırtınalarına karşı tam bir korumaya alır. Ayrıca gözlerin etrafındaki sert kemikler darbelere karşı koruma sağlamalarının yanı sıra güneş ışınlarından gözlerini muhafaza ederler. Develer ayrıca burun deliklerini de kum girmesini engellemek için kapatabilirler.
Develer çöl şartlarına nasıl dayanır?
Develer çöl sıcaklıklarında uzun süre susuz yaşayabilirler. Develerin bedenlerinde suyu tutan birden fazla sistem vardır. İlk koruma deride başlar. Bütün vücudunu kaplayan sık tüyler çölün yakıcı güneşinin hayvanın derisine ulaşmasına engel olur. Bunlar aynı zamanda soğukta da hayvanın ısınmasını sağlar. Çöl develeri 70 derecelik sıcaklıktan etkilenmezken, çift hörgüçlü develer sıfırın altında 52 derecelik soğuklarda bile yaşayabilirler. Develer terlemez. Vücut sıcaklığını artırarak bedenlerindeki suyu uzun süre saklayıp sudan maksimum derecede faydalanırlar. 15 dakikadan kısa bir süre içinde 130 litre su içebilen develer, günler süren yolculuklarında ihtiyaçları olan sıvıyı vücutlarında depolayabilirler. Devenin kan ve hücre yapısı da çöl şartlarında uzun süre susuz yaşayabilmesini sağlayabilecek özelliktedir. Kandaki su miktarı aşırı ölçüde değişmesine rağmen devenin hayatı tehlikeye girmez. Çünkü kan yapısı, vücudundaki su minimuma indiğinde bile kan akışında bir ağırlaşma olmayacak şekilde yaratılmıştır. Develer bu kadar çok su içerek kanlarının hacimlerini %30 oranında seyreltirler. Başka bir canlının dolaşım sistemi buna dayanamaz. Develerin kanlarındaki su miktarını yüksek oranda artırmalarına rağmen hücrelerin patlamasını engelleyen, hücrelerin oval yapıda olması ve hücreleri çevreleyen özel bir protein tabakasına sahip olmalarıdır. Bu tabaka şişen hücrelerin duvarlarındaki basıncı karşılayarak hücrelerin parçalanmasını engeller. Hücre duvarları da hücrelerinin fazla su kaybetmesini engelleyecek bir yapıdadır. Ayrıca kanında susuzluğa dayanıklılığı artıran albümin enzimi de diğer canlılardan daha fazla miktarda bulunur. Develerde vücuttaki kanı temizlemekle görevli olan böbrekler de birer yaratılış harikasıdır.
Develerin böbrekleri çöl şartlarına uygun olarak az miktarda sıvıyla çalışabilirler. Ayrıca özel böbrekleri sayesinde rahatlıkla tuzlu deniz suyu dahi içebilirler. Allah develerin sindirim sistemini de çöldeki besin çeşitliliğinin azlığına uygun olarak yaratmıştır. Develer yiyecek bulamadıkları takdirde yiyecek sınıfına girmeyen kauçuk veya diken gibi maddeleri yiyebilirler. Güçlü dişleri, yarık şeklindeki üst dudakları ve özel ağız yapıları sayesinde yerken hiç zorlanmazlar. Elbette her şeyi öğütebilecek kadar güçlü mideleri de en büyük yardımcılarıdır. Salgılarının çözücü etkisiyle en sert maddeleri bile kolaylıkla hazmederler. Diğer memelilerde tek bir odadan oluşan mide, develerde 800 odadan oluşur. Besinler ve su bu odacıklarda saklanır. Develer ayrıca midelerindeki sindirimi sağlayan bakteriler yoluyla diğer birçok canlının sindiremediği selüloz maddesini kolaylıkla sindirirler.
Rabbimizin yarattığı bu üstün özellikler sayesinde develer normal şartlarda günde 30 ila 50 kilo besin alabilirken, zor şartlarda günde sadece 2 kilogram kuru otla bile bir ay boyunca yaşayabilirler.
Develerin bacaklarına oranına son derece büyük olan ayakları da kuma batmadan yürüyebilecek şekilde geniş ve yaygındır. Ayak tabanlarındaki özel kalın deri ise kızgın çöl kumlarında rahatlıkla yürüyebilmelerini sağlar.
Develerdeki yaratılış harikaları için verdiğimiz birkaç örnekte de görüldüğü gibi, develerin vücutlarında, yeryüzünde var olan diğer bütün canlılar gibi Allah'ın üstün yaratma sanatının pek çok tecellisi bulunur. Allah bu durumu bir Kuran ayetinde şöyle bildirir:
“Sizin yaratılışınızda ve türetip yaydığı canlılarda kesin bilgiyle inanan bir kavim için ayetler vardır.” (Casiye Suresi, 4)
“Rabbin bal arısına vahyetti. Dağlarda, ağaçlarda ve onların kurdukları çardaklarda kendine evler edin.” (Nâl Sûresi 68-69)
