"Solunum sistemi" belgeselinden.
BEYİN
Beyin, tüm solunum sisteminin komuta merkezidir. Beyin sapı ve beynin medula bölgesinde bulunan bir grup sinir, solunum sistemini yönetir. Medula bölgesinde bulunan sinirler, göğüs kafesini çevreleyen kaslara 2 saniye süreyle kasılma emri gönderirler. Kasların kasılmasıyla birlikte akciğerlere hava dolar. Sonra 3 saniye süreyle meduladan gelen sinir uyarıları kesilir. Bu sefer kaslar gevşer. Akciğerleri dolduran hava kasların eski haline dönmesiyle dışarı atılır.
Medulanın yönetimiyle nefes alıp vermek yaklaşık 5 saniye sürer. 2 saniye nefes almak, 3 saniye nefes vermek. Sağlıklı bir insan normal şartlarda dakikada yaklaşık 12 defa nefes alıp verir. Ancak bazı durumlarda bu sayı artar.
Gördüğünüz gibi solunum oldukça hızlandı. Ancak şu anda hızlı nefes alıp vermeye ben karar vermiyorum. Göğüs kaslarım beni buna zorluyor. Yavaş nefes alıp vermek istersem bir acı hissediyorum. Biraz önce spor yaptığım için vücut dokularımın daha çok oksijene ihtiyacı olduğu ve beynim de beni hızlı nefes alıp vermeye zorluyor. Normal sonunum sırasında nasıl kontrol benim elimde değilse, şu anda hızlı nefes alıp verirken de aynı şekilde kontrol bende değil.
Kontrol yine insanın kendi iradesinin dışındadır. Kasların normal şartlardan fazla hareket etmesi, kasların daha çok oksijen harcamalarına neden olur. Kandaki oksijen miktarı düşerken karbondioksit miktarı artar. Zorlanan kas hücreleri laktik asit salgılar. İnsan vücudunun bazı noktalarına yerleştirilen oksijen, karbondioksit ve laktik asit reseptörleri bu değişimi fark eder ve beynin solunum merkezine uyarı gönderirler. Uyarıların medulaya ulaşmasıyla birlikte solunum sistemi sinirleri göğüs kaslarına emir gönderir ve daha hızlı çalışmalarını sağlar.
Diğer taraftan vücutta başka önlemler de alınır. Örneğin kalp daha hızlı atmaya başlar. Deri, artan vücut ısısını dengelemek için ter gözeneklerini açar ve vücudu soğutmaya çalışır. Kasların zorlanması bittiğinde bütün sistemler aşamalı olarak normal hallerine geri döner. Birbiriyle bağlantılı kusursuz sistemler insanın kontrolü, iradesi ve bilgisi dışında çalışır ve insana hizmet eder. İnsana düşen, böylesine mükemmel bir yaratılışla kendisini yaratan Allah'a şükretmek ve Allah'ın yaratma sanatını hakkıyla takdir etmektir. Bir Kuran ayetinde Allah şöyle buyurur:
Kovulmuş şeytandan Allah'a sığınırım:
“O Allah ki yaratandır, kusursuzca var edendir, şekil ve suret verendir. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olanların tümü O'nu tesbih etmektedir. O Aziz Hakim'dir.” (Haşr Suresi, 24)
