Bitkiler çiçek açma zamanını nasıl bilir?
"Yeryüzünün süsleri çiçekler" belgeselinden.
Bitkiler çiçek açma zamanını nasıl bilir?
Her kış kupkuru dallara dönüşen ağaçların, bahar mevsimiyle tomurcuklanıp, renkgarenk muhteşem kokulu çiçeklerle donandığına şahit oluruz. Adeta kurumuş gibi gözüken ağaçlar yeniden canlanırlar. Bu muhteşem değişimin nasıl gerçekleştiği uzun yıllar bilim adamlarının araştırma konusu oldu.
Bitkiler, belirli faaliyetler için belirli zamanları seçerler. Çoğalabilmeleri için ise mevsim değişikliklerini iyi gözlemlemeleri gerekir. Gözü-kulağı olmayan, saati, termometresi bulunmayan bitkiler mevsim değişikliklerini nasıl algılayabilirler?
Çiçeklenme sürecini incelediğimizde bir bitkinin küçücük yapraklarına yerleştirilmiş adeta dev birer araştırma ve ölçüm merkeziyle karşılaşırız. Çiçeklenme zamanını bildiren sistemin nasıl işlediğini anlamaya çalışan bilim adamları, bitkilerin gün ışığının yapraklara düşme süresini hesapladığını, böylece gün uzunluklarındaki değişimleri adeta fark ettiğini gördüler. Bitki, gün süresindeki değişimlerden ise mevsim dönüşümlerini algılayabiliyordu. Mevsimleri böylece algılayan bitkiler, ne zaman ekilirlerse ekilsinler, hepsi yılın aynı zamanında çiçek açarlar. Bu mükemmel zaman ölçme sisteminin bitkinin neresinde yer aldığı, bilim adamları için büyük bir sır. Gün ve gece uzunluklarını takip eden bitkilerde gün uzunluğu çiçeklenme için kritik değere geldiğinde birden çok moleküler mekanizma devreye girer. Bitki çiçeklenmeye başlama kararını aldıktan sonra yapraklarında florigen adı verilen bir sinyal üretir. Bu sinyal yapraktan çiçeklenmenin meydana geldiği en uçtaki filize kadar tüm damar sisteminde dolaşır ve tüm filizlerin dokuları bitki yapısından üreme yapısına geçerler. Böylece tüm hücreler çiçeklenerek çoğalmaya hazırdır.
Arabidopsis türü çiçeklerde yapılan araştırmalarda bilim adamları, çiçeklenmenin başlaması için 80 ila 180 genin dahil olduğu kompleks bir ağın harekete geçtiğini tespit etti. Bu genetik ağlar, ileri derecede detaylı, çok fazla sayıda akıl içeren sistemi beraber çalıştırıyordu.
Hiç şüphe yok bitkiler, bütün bu işlemleri gerçekleştirirken, sonsuz akıl ve güç sahibi Rabbimizin ilhamıyla hareket etmektedir. Eğitimli bilim adamlarının çözebilmek için üzerinde yıllarca çalıştığı bu sistemler, bize üstün güç sahibi Rabbimiz olan Allah'ın üstün yaratmasını tanıtırlar. Allah Fatır Suresi’nde şöyle buyurmuştur:
Şeytandan Allah'a sığınırım:
“De ki, siz Allah'ın dışında taptığınız ortaklarınızı gördünüz mü? Bana haber verin, yerden neyi yaratmışlardır? Ya da onların göklerde bir ortaklığı mı var?” Fatır Suresi, 40)