Çiçeklerdeki farklı renkler

"Yeryüzünün süsleri çiçekler" belgeselinden.

Çiçeklerdeki Farklı Renkler

Bütün bitki âleminin en büyük grubu olan çiçekli bitkilerin yaklaşık 400 binin üzerinde çeşidi olduğu düşünülüyor. Her bir çeşitte ayrı bir renk kombinasyonu vardır. Bitkilerin üremeleri için gerekli olan arılar, kuşlar ve kelebekler bu renk kombinasyonlarının güzelliklerine kapılıp adeta bitkilere birer mıknatıs gibi çekilirler.

Peki çiçeklerin renkleri nereden geliyor? Bir çiçeğin renginin olmasının sebebi bir insanın sarışın veya esmer olması ya da mavi veya yeşil gözlü olmasının sebebiyle aynıdır. Çiçeklerin renkleri genlerinde belirlenen pigmentlerden gelir. Yani bitkinin rengi hücrelerindeki DNA'da kodludur. Bu yüzden bir bitki türü dünyanın neresine gidilirse gidilsin hep aynı özellikleri taşır. Eğer bir bitkinin genlerinde birden fazla pigment bulunuyorsa, bu durumda bitkide bulunan bu pigmentlerin karışımının izleri görülür.

Pigmentler, çiçeklerdeki kırmızı, sarı, turuncu hatta leylak gibi renklerin oluşmasını sağlar. Kırmızı güle rengini veren, havucun turuncusunu meydana getiren karoten, domatese kırmızı renk veren likopen, mısır, limon, ay çiçeğinin parlak sarısını sağlayan ksantofil pigmentleridir. Beslenme uzmanlarının, insanlar tarafından tüketilmelerinin ne kadar faydalı olduğunu anlattıkları likopen, beta-karoten, lutein gibi isimler aslında bu pigmentlerin isimleridir. İnsan beslenmesinde, antioksidan olarak karotenler, metabolizma sürecinde ya da sigara dumanı, güneş ışığı, radyasyon, kirlilik, hatta stres yüzünden vücut tarafından üretilen serbest radikallerin tehlikesinden hücreleri korumakta görev alır. Ayrıca kanser, kalp damar hastalıkları ve göz dejenerasyonu risklerini azalttığı bilim dünyası tarafından kabul edilmektedir.

Allah bitkilere bin bir güzellikte renklerini verirken bunları sağlayan pigmentleri de insanların faydasına sunmuştur.

İsmini en çok duyduğumuz diğer bir pigment ise bitkiye yeşil rengi veren klorofildir. Yapraklarda sadece klorofil değil, aynı zamanda sarı, kırmızı ve turuncu tonlarını sağlayan karotenoidler de bulunur. Ancak klorofilin yeşili, diğer renklerin görülmesini engelleyecek kadar güçlü olduğu için yapraklar ağırlıklı olarak yeşil renklerde görünürler.

Sonbaharda değişiklikler meydana gelir. Gün ışığının azalmasıyla birlikte bitkiler klorofil üretmeyi durdururlar ve bu yüzden bitkilerdeki yeşil rengin gücünde azalma olur ve yapraklardaki turuncu, sarı ve kırmızı karotenoidlerin rengi ortaya çıkar.

Bitkilerin bu etkileyici renkleri Allah'ın sanatının muhteşem yansımasıdır. Dünyanın her yerine hakim olan bu benzersiz sanatı yaratan üstün akıl sahibi olan Allah'tır.

Allah her şeye güç yetirendir. Allah, Ra’d Suresi’nde aynı suyla sulanmalarına rağmen topraktan farklı ürünler çıkmasını şöyle anlatmıştır:

“Yeryüzünde birbirine yakın komşu kıtalar vardır. Üzüm bağları, ekinler, çatallı ve çatalsız hurmalıklar da vardır ki bunlar aynı suyla sulanır ama ürünlerindeki verimde ve lezzette bazısını bazısına üstün kılıyoruz. Şüphesiz bunlarda aklını kullanan bir topluluk için gerçekten ayetler vardır.” (Ra’d Suresi, 4)