Tanen; bitkilerin koruyucu gücü

TANEN; BİTKİLERİN KORUYUCU GÜCÜ

SUNUCU: Bütün meyvelerin dışında onların çürümelerini önleyen, onları zararlılara ve parazitlere karşı koruyan bir tabaka var. Bu tabakanın adı tanen. Tanen özellikle meyvelerin kabuğunda yoğunlaşmış özel bir yaratılış delili. Tesadüf değil, bu madde bitkilerde, ağaç kabuklarında, tohumlarda ve meyve kabuklarında bulunuyor. Bitkilerin hayatta kalması için bu maddenin özellikle tohum, ağaç kabuğu ve meyve kabuğunda olması çok önemli. Çünkü bu dış savunma mekanizması olmasaydı pek çok bitki neslini devam ettiremeyebilirdi.

Yine meyve ve sebzelere buruk tadını veren de bu tanen maddesi. Örneğin üzüm, elma, nar gibi meyvelerin buruk tadı bu maddeden gelir. Eğer bazı gıdalar ve içecekleri tükettikten sonra ağzınızda buruk bir tat oluşuyorsa, bunun sebebi içerdikleri tanenlerdir. Ayrıca nohut, fasulye, börülce ve mercimek gibi baklagillerde de yüksek oranda tanen var.

Bitkilerin köklerinde, kabuklarında, yapraklarında ve meyvelerinde bulunan tanen bir çeşit asittir. Bu asit bitkilerin korunması amacıyla bünyelerinde yaratılmıştır. Bu öyle güçlü sert bir asittir ki tarihin eski dönemlerinden beri deri tabaklamada kullanılır. Tanen sarımsı kahverengi bir renk verdiği için özellikle Orta Asya'da derilerin sarı renge boyanmasında da kullanılıyor. Bunun yanında ilaç ve boya sanayi de tanenin kullanım alanlarından.

Örneğin nar tanelerinin dışını saran zarında ve kabuğunda da yüksek oranda bulunan tanenin damar büzücü özelliği vardır ve bu nedenle çeşitli kanamalarda kan durdurucu olarak kullanılır. Elmayı bir kez ısırıp biraz beklersek kararmaya başlar. Bunun nedeni içeriğindeki tanen. Elmaya asidimsi tadını veren tanen havayla temas edince oksitlenmeye başlar. Oksijenle birleşen tanen asidi kahverengi polifenol bileşiklerine dönüşür. Elmanın ısırılan kısmı havayla ne kadar çok temas ederse rengi de o kadar çok sararıp kahverengi oluyor.

Üzüm, nar, elma gibi meyveler başta olmak üzere pek çok sebzede de bulunan tanenin faydaları ve kullanım alanları saymakla bitmez. Allah doğada yarattığı canlı cansız her maddi bir amaçla yaratıyor. Hepsinin var olması önemli. Çünkü eksiklikleri doğanın dengesinde ciddi problemler oluşturabilir.

Tanen olmasaydı bitkiler, ağaçlar, meyveler dış etkenlere karşı oldukça savunmasız olur ve pek çok bitki türü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalırdı.

Bilim insanları yaptıkları çalışmalarda ağaçların tehlike durumunda kendilerini savunmak için daha fazla tanen salgıladıklarını tespit ettiler. Amerikalı Baldwin ve Schultz, kavak, akağaç ve meşeler üzerinde bir deney yaptılar. Bu çalışmada ağaçların yapraklarının bir bölümü yok edildiğinde ağacın geri kalan bölümünün otobur hayvanlarının yiyemeyeceği bazı maddeleri özellikle de tanen salgıladığını gözlemlediler. Yani ağaçlar fazla yaprak kaybettiklerini tespit edip kendilerini yenilemez hale getirdiler.

Evet, bitkiler de her canlı gibi savunma taktikleri uyguluyorlar. Ancak bu çalışmada daha da şaşırtıcı olan bir şey keşfedildi. Yaprakları koparılmayan komşu ağaçlarda tanen üretimini arttırıyordu. Söz konusu ağaçlarda tanen miktarı, zarar görmüş ağaçlardaki ile aynı oranda çıktı. Bu şu anlama geliyor, yara almış ağaçlar yaşadıkları bu travmayı bir tehlike sinyaliyle komşularına haber verip onların önceden tedbir almalarını sağlıyor. İşte tüm bunlar Allah'ın doğada yarattığı muhteşem yaratılışın bir parçası. Bitkilerden böceklere, ağaçlardan toprağa, doğadaki her şey akıllı, her şey bir planla, yaratılışlarına uygun olarak hareket ediyor.