Allahın hər an bizimlə olduğuna dair işarələr həyatımızın hər tərəfinə yayılmışdır. Bu işarələr gündəlik həyatımızda qarşılaşdığımız kiçik hadisələrdə də, həyatımızın yönünü dəyişdirən böyük dönüş nöqtələrində də qarşımıza çıxa bilər.
Bu işarələri görə bilmək üçün hadisələrə sadəcə zahiri baxmaq kifayət deyil. İnsan səthi düşüncə tərzindən uzaqlaşmalı və olanlara məna gözü ilə baxmalıdır. Qəlb gözü ilə baxan insan anlayar ki, bunlar əslində metafizik işarələrdir. Bu işarələr insanı Allaha yaxınlaşdırır və ona doğru yol göstərir.
Qəlb Gözü ilə Baxmaq Nədir?
Qəlb gözü ilə baxmaq, ətrafımızda gördüyümüz hər şeyi; varlıqları və anlayışları yalnız maddi tərəfi ilə deyil, dərin və mənəvi mənası ilə birlikdə dəyərləndirməkdir. Başqa sözlə desək, zahiri qavrayışın hüdudlarını aşaraq həqiqəti dərk etməkdir.
İnsan yalnız gözləri ilə deyil, qəlbən də görməlidir. Çünki həqiqət çox vaxt gözlə deyil, bəsirətlə qavranılır. Dünya aldatıcı görünüşlərlə doludur və hadisələrin arxasındakı hikməti yalnız qəlb gözü açıq olanlar sezə bilər.
Bu baxış insanı dərin bir anlayışa və rahatlığa aparır, eyni zamanda varlığın özündə mövcud olan ilahi nizamı anlamasına kömək edir.
Qəlb gözü ilə görməyin əhəmiyyəti Quranda belə göstərilmişdir:
“Onların qəlbləri var, onunla anlamazlar; gözləri var, onunla görməzlər; qulaqları var, onunla eşitməzlər. Onlar heyvan kimidirlər, hətta daha çox azğınlıqdadırlar. Qafil olanlar da məhz onlardır.” (Əraf surəsi, 179)
“Məgər onlar yer üzündə gəzib dolaşmırlarmı ki, zalımların aqibətini qəlbi ilə düşünüb, qulaqları ilə eşitsinlər? Çünki əslində maddi gözlər deyil, kökslərdəki qəlb kor olur.” (Həcc surəsi, 46)
Allahın işarələrini görə bilmək şüur açıqlığı, diqqət və səy tələb edir
Gündəlik həyatdan iş həyatına, sosial münasibətlərdən kainatın nizamına qədər hər sahədə Allahın qüdrətini və hikmətini görmək mümkündür. Bu baxış tərzi insanın imanını yetkinləşdirir, Allahla yaxınlığını artırır və mənəvi dərinliyini gücləndirir.
Uca Rəbbimiz Quranda bir çox ayədə diqqətli olmağın əhəmiyyətinə işarə edərək qullarını xəbərdar etmişdir:
“Göylərdə və yerdə nə varsa, Allaha məxsusdur. O sizin nə əməl sahibi olduğunuzu və qullarının Onun hüzuruna qaytarılacaqları günü bilir. Allah onlara nə etdiklərini bildirəcəkdir. Allah hər şeyi bilir.” (Nur surəsi, 64)
“Doğrudan da, onlar öz Rəbbi ilə qarşılaşacaqlarına şübhə edirlər. Həqiqətən, O, hər şeyi əhatə edir.” (Fussilət surəsi, 54)
Bu işarələrin bəzilərinə nəzər salaq:
- Kainatdakı işarələr:
“Doğrusu, göylərin və yerin xəlq edilməsində, gecə ilə gündüzün bir-birini əvəz etməsində ağıllı adamlar üçün dəlillər vardır.” (Ali İmran surəsi, 190)
Göründüyü kimi, kainatdakı nizam özlüyündə bir işarədir. Kainatın yaradılmasından bu günə qədər davam edən və təbiətdə görünən saysız işarələrdən bəziləri belədir:
- Yaradıcılığın mükəmməlliyi:
Canlıların çeşidliliyi: Hər bir canlının özünəməxsus xüsusiyyətləri, mürəkkəb quruluşu və bir-biri ilə olan əlaqələri yaradıcılığın nə qədər möhtəşəm olduğunu göstərir. Bir çiçəyin incə yarpaqları, bir quşun qanadlarının aerodinamik quruluşu və ya bir qarışqanın sosial nizamı heyranlıq doğuran yaradılış nümunələrindən yalnız bir neçəsidir.
Təbiətdəki dövrlər: Fəsillərin dəyişməsi, su dövranı və bitkilərin böyümə prosesləri kimi təbii dövrlər kainatın həssas bir tarazlıq üzərində qurulduğunu göstərir. Bu dövrlər həyatın davamlılığını təmin edən mükəmməl sistemin parçalarıdır.
Kainatın Nizamı: Planetlərin hərəkətləri, ulduzların yaranması və qalaktikaların nizamı kainatın işləməsindəki möcüzəvi harmoniya və nizami ortaya qoyur.
- Təbiətdəki möhtəşəm sənət və ahəng:
Mənzərələr: Allahın təbiətdəki möhtəşəm sənəti insana cənnəti düşündürür. Günəşin doğuşundakı qızılı işıqlar, dənizin sonsuz maviliyi, dağların möhtəşəm duruşu yaradıcılığın mükəmməlliyini və sənətkarlığını göstərir. Bu mənzərələr insana Allahın böyüklüyünü və qüdrətini xatırladır, eyni zamanda heyranlıq və şükür hisslərini gücləndirir. Hər bir detal insanı daha dərindən düşünməyə və Allahla daha güclü bir bağ qurmağa təşviq edir.
Səslər: Quşların cıvıltıları, yarpaqların küləklə hərəkəti, dalğaların sahilə vurması kimi təbii səslər insanın iç dünyasında sakitlik və rahatlıq yaradır. Bu melodiyalar təbiətin canlılığını və mükəmməl ahəngini göstərir, insanı Allahı tərifləməyə, şükür etməyə və Ona yaxınlaşmağa yönəldir.
Dadlar: Dadlar insan ruhuna toxunan başqa bir möcüzədir. Təzə meyvələrin şirinliyi, saf suyun sərinləşdirici dadı, balın damaqda yaratdığı bənzərsiz hiss Allahın yaratdığı nemətlərin gözəlliyini və səxavətini göstərir. Bu dadlar insana həm şükür etməyi, həm də bu nemətlərin dəyərini bilərək yaşamayı öyrədir. Eyni zamanda cənnətdəki nemətləri xəyal etməyə və Allaha yaxınlaşmaq arzusunu gücləndirməyə səbəb olur.
Ətirlər: Çiçəklərin möhtəşəm ətirləri, təzə torpağın sərinləşdirici təravəti və yağışdan sonra havaya yayılan torpaq qoxusu insan ruhunda dərin izlər buraxır. Bu ətirlər yalnız təbiətin zənginliyini və müxtəlifliyini deyil, həm də Allahın qullarına təqdim etdiyi bənzərsiz nemətləri xatırladır. İnsan bu xüsusi ətirlərin təsiri ilə cənnətin izaholunmaz gözəlliklərini daha yaxından hiss edir və bu gözəlliklərə çatmaq arzusu duyur. Bu hisslər insanı Allahın rızasını qazanmaq yolunda daha böyük səy və əzm ilə hərəkət etməyə təşviq edir.
Allahın yaratdığı hər detal insanın Onun kamil sənətini daha dərindən dərk etməsinə səbəb olur. Eyni zamanda insanı həm təvazulu, həm də şükürkar davranmağa təşviq edir və yaradılışın dərin mənasını başa düşməsinə kömək edir. Rəbbimiz təbiətdə yaratdığı bu işarələrə belə diqqət çəkir:
“Yeddi göyü təbəqələr şəklində quran Odur. Sən Mərhəmətli Allahın yaratdığında qətiyyən bir uyuşmazlıq tapmazsan. Bir başını qaldırıb göyə diqqət yetir, heç onda bir çat görürsənmi?”
(Mülk surəsi, 3)
Gündəlik həyatda qarşılaşdığımız işarələr:
Hər səhər oyandığımızda qarşılaşdığımız gözəlliklər, yaşadığımız hadisələr, hətta bəzən uğursuz görünən vəziyyətlər əslində Allahın bizə verdiyi saysız nemətlərin dərin hikmətlərlə dolu işarələridir. Hər bir hadisə insanı düşünməyə və anlam çıxarmağa dəvət edən incəliklər daşıyır. Uca Allahın gündəlik həyatımıza qoyduğu bu incə işarələr bizə yol göstərən dəyərli mesajlardır.
Sosial münasibətlər: Həyatımıza girən hər insan Allah tərəfindən xüsusi bir hikmətlə qarşımıza çıxarılıb. Bəzən bu insanlar bizə bir şey öyrətmək, bəzən dəstək olmaq, bəzən isə xəbərdarlıq etmək üçün göndərilmiş ola bilər. Sevgi, şəfqət və mərhəmət kimi duyğuları hiss etməyimizə kömək edir, eyni zamanda xəbərdarlıq rolunu da daşıyırlar. Bu insanlar sayəsində həm yaxşı davranışları nümunə götürməyi, həm də diqqət yetirməli olduğumuz səhvləri görməyi öyrənirik. Hər bir insanın həyatımıza qatdığı məna Allahın bizim üçün hazırladığı böyük planın bir hissəsidir.
“Təsadüf” kimi görünən hadisələr: İlk baxışda təsadüf kimi görünən bir çox hadisə əslində Allahın qüsursuz planının təzahürüdür. Həyatımızdakı hər bir detal boş yerə deyil, hər biri bizə bir məna qazandırmaq və bizi doğru istiqamətə yönəltmək üçün yaradılmışdır.
Belə hadisələrə diqqətlə və düşünərək yanaşdıqda anlayırıq ki, həyat sadəcə səthi və məqsədsiz bir axın deyil. Əksinə, hər şeyin arxasında Uca Allahın qurduğu bir nizam və dərin hikmət var. Heç nə nəzarətsiz, məqsədsiz və başıboş baş vermir.
Rəbbimiz bu həqiqəti Quranda belə bildirir:
“Biz göyü, yeri və onların arasında olanları əyləncə üçün yaratmamışıq. Əgər Biz Özümüzə əyləncə düzəltmək fikrində olsaydıq, onu mütləq Öz yanımızda olanlardan hazırlayardıq. Lakin Biz bunu etmədik.” (Ənbiya surəsi, 16-17)
Bu ayə bizə açıq şəkildə göstərir ki, kainat bir təsadüflər toplusu deyil. Həyatın hər anı ilahi bir məqsədə bağlıdır. İnsan bunu dərk etdikcə həm daha şüurlu yaşayır, həm də qarşılaşdığı hadisələrə daha dərin və mənalı baxmağı öyrənir.
Çətinliklər və asanlıqlar: Həyatda qarşılaşdığımız çətinliklər Allahın imtahanıdır. Onlar bizi gücləndirmək, səbirli olmağı öyrənmək və səhvlərimizdən dərs çıxarmağımız üçündür. Çətinliklər ruhumuzu böyüdür. Asanlıqlar isə Allahın lütfü və mərhəmətidir. Hər rahatlıq Onun bizə olan sevgisini göstərir. Həm çətinlikdə, həm də asanlıqda Allahın mesajlarını görə bilmək həyatımızı daha mənalı edir.
Məsələn:
- Çətin bir vəziyyətdən sonra gələn rahatlıq: Çətin bir dövrün ardından gələn rahatlıq, Uca Allahın lütfu və mərhəmətidir.
- Xəstə bir insanın sağalması: Tibb ilə izah olunmayan sağalma Allahın möcüzəsi və “Şafi” isminin təzahürüdür.
- Qəzadan və ya təbii fəlakətlərdən sağ çıxmaq: Allahın qoruması və lütfüdür.
- Gözlənilməz yardım almaq: Çətin bir anda gələn dəstək Allahın inayətinin göstəricisidir.
- Təhlükə və ya çətinlik qarşısında güvən və rahatlıq hissi: Hiss edilən güvən və rahatlıq “Möminlərin imanı üstünə iman artırmaq üçün onların qəlbinə rahatlıq göndərən Odur. Göylərin və yerin orduları Allahındır. Allah Biləndir, Müdrikdir.” (Fətih surəsi, 4) ayəsində bildirildiyi kimi, Uca Allahın nemətidir.
- Duanın qəbul olması: Uzun müddət edilən dua gerçəkləşdikdə “Qullarım səndən Mənim barəmdə soruşsalar, Mən onlara yaxınam, Mənə yalvaranın duasını yalvardığı vaxt qəbul edərəm. Qoy onlar da Mənim çağırışımı qəbul edib Mənə iman gətirsinlər ki, doğru yola yönələ bilsinlər.” (Bəqərə surəsi, 186) ayəsində bildirildiyi kimi Allahın mərhəmətinin və qullarını Öz yoluna dəvət etməsinin bir işarəsidir.
- Ani ilham və ya fikir əldə etmək: Bir problemi həll etmək və ya doğru qərar vermək üçün anidən gələn fikir Allahın yardımı və diqqətinin göstəricisidir.
Müasir texnologiyada Allahın işarələri
Ağıllı telefonlar, kompüterlər, internet və süni intellekt kimi yeniliklər insanın məlumat əldə etməsini asanlaşdırır. Eyni zamanda bunlar Allahın qüdrətinə və mükəmməl nizamına işarə edən bir planın hissələridir. Texnologiyanın bu səviyyədə inkişafı milyardlarla fərqli sistemin bir-biri ilə uyğun işləməsi Allahın kainat üzərindəki hakimiyyətinin bir əksidir.
Nəticə: Allahın işarələrini dərindən anlamaq
Allahın yaratdığı hər işarə insana bir mesaj verir və doğru yolu göstərir. Bu işarələrə diqqətlə baxmaq ruhani inkişafın əsasını təşkil edir. İman sahibi insan həyatındakı hər hadisədə Allahın lütfünü və hikmətini görür və hər birini bir işarə kimi qəbul edir.
Qəlbi ilə və hikmətlə baxan insan qarşılaşdığı hadisələrin arxasındakı mənəvi yönünü görür və buna uyğun yaşayır. Allahın işarələrini görməklə həm gözəllikləri, həm də çətinlikləri Onun mesajı kimi qəbul edir. Bu anlayış insanın yalnız çətinlikləri aşmasına kömək etmir, eyni zamanda səbirli, şükürlü və səmimi edir.
Allahın işarələrini gördükcə insan hər çətinliyə səbir və təvəkküllə yanaşır və hər vəziyyətdə Ona yönəlir. Gündəlik həyatda kiçik amma dərin mənalı işarələr Allahın hər an yanımızda olduğunu və bizi doğru yola yönəltdiyini xatırladır. Bu şüur insanın səbrini gücləndirir, hər vəziyyətdən dərs çıxarmağa və şükür etməyə imkan verir.
Hikmətlə yaşamaq yalnız dünya xoşbəxtliyi deyil, eyni zamanda ruhani sükunət gətirir. Allahın işarələrini doğru görmək yalnız şüur deyil, dərin iman məsələsidir. Ona hikmətlə baxanlar həm dünyada sülh, həm də axirətdə xoşbəxtlik tapır. Bu anlayış, ruhani yetkinliyə çatmaq istəyən insan üçün ən vacib addımlardan biridir. Belə yaşayan insan Allahın elmlərini öyrənmək yolunda da sürətlə irəliləyir.
