Evrenin varlığı ve işleyişindeki olağanüstü düzen, insanlık tarihinin en eski dönemlerinden itibaren merak uyandırmış; filozofların düşüncelerine, bilim insanlarının araştırmalarına yön vermiştir. Modern bilimin ulaştığı en önemli sonuçlardan biri ise evrendeki düzenin, birbirinden farklı ama birbiriyle uyumlu dört temel kuvvet sayesinde mümkün olduğudur: Kütleçekim, Elektromanyetik, Güçlü Nükleer ve Zayıf Nükleer Kuvvet.

 

Bu kuvvetler, yalnızca evrenin maddi yapısının değil, aynı zamanda yaşamın ortaya çıkışının ve devamlılığının da temelini oluşturur. Fizik kanunları, bu kuvvetlerin değerlerinde çok küçük bir sapmanın bile galaksilerin oluşumunu, yıldızların doğumunu ve canlılığın varlığını imkânsız hale getireceğini göstermektedir.

 

Bugün kainattaki yaratılışı anlamak isteyen herkes için bu dört kuvvet, adeta “yaratılışın temel dili” niteliğindedir. Her biri farklı bir kanunlarla işlese de mükemmel bir uyum içinde çalışarak galaksilerin düzeninden canlı hücrelerin varlığına kadar her şeyi mümkün kılmaktadır.

 

Yaratılıştaki mükemmelliğin delillerinden olan bu dört temel kuvvetini yakından inceleyelim.

 

Kütleçekim Kuvveti (Gravitasyon)

Bir çay bardağını masada tutan kuvvet ile devasa galaksileri bir arada tutan kuvvet aslında aynıdır: 17. yüzyılda formüle edilen kütleçekim yasası, her cismin kütlesiyle orantılı bir şekilde diğer cisimleri çektiğini ortaya koyar. Evrensel kütleçekim sabiti G (6.674 × 10⁻¹¹ N·m²/kg²), bu iki cisim arasındaki çekim kuvvetini belirler. Küçük kütlelerde zayıf, büyüklerde güçlüdür, bunu bir örnekle kıyaslamak gerekirse;

 

  • 1 kg'lık iki topu 1 metre arayla tutun; aralarındaki kuvvet sadece 6.674 × 10⁻¹¹ N'dir. Bu kuvvet günlük hayatta hissedilmez, örneğin A4 kağıdının ağırlığı ~0.05 N'dir; Topun çekim kuvveti ise bunun yaklaşık 1,36 milyarda biri kadar zayıftır yani bir toz zerresinden bile daha hafif etkiyi sahiptir

  • Ancak çekim kuvveti cisimler büyüdükçe karşı konulmaz bir etki yaratabilmektedir. Örneğin, Dünya gibi dev bir kütlede G değeri büyür ve insanı yaklaşık 686.000 N kuvvetle çekerek yeryüzüne yapışık halde tutar. Cisimlere göre değişen bu minik sabit, evrendeki cisimlerin birlikte olma dengesinin temelidir. (Carroll, 2001)

     

Allah’ın üstün yaratışının göstergesi olan bu kuvvet olmasaydı, gezegenler Güneş’in etrafında yörüngede kalamaz, Ay, Dünya’ya bağlı olmazdı. Evren yalnızca dağınık parçacıklardan oluşan, şekilsiz bir bulut olurdu. Kütleçekim mucizesi ile galaksiler, yıldızlar ve gezegenler oluşmuş, insanlar ve canlılık var olmuştur. Einstein’ın genel görelilik teorisiyle daha derinlemesine anlaşılan kütleçekim, evrenin genişlemesinden kara deliklerin oluşumuna kadar sayısız olayın merkezinde yer almaktadır.

                                    

Elektromanyetik Kuvvet

Bir mıknatısın demiri çekmesi, bir cep telefonunun çalışması, ışığın gözümüze ulaşması ve hatta nefes aldığımız havanın moleküler yapısı… Tüm bunlar elektromanyetik kuvvet sayesinde mümkündür.

Coulomb yasasına göre, “yüklü parçacıklar arasında etki eden bu kuvvetin şiddeti yüklerin çarpımıyla doğru, aralarındaki mesafenin karesiyle ters orantılıdır”. Coulomb sabiti yaklaşık 8.988×10⁹ N·m²/C²’dir (Feynman, 1965).

Yani elektromanyetik kuvvet, yukarda bahsettiğimiz kütleçekimim kuvvetinden farklı olarak hem iter hem çeker. Elektromanyetik kuvvetin etkisi ise yüklerin işaretine göre değişir: Aynı yük yani iki artı veya iki eksi olursa iter, zıt yük yani artı-eksi olursa çeker. Ve tabi bu itme çekme kütleçekim kuvvetinden çok daha güçlüdür.

Bu itme ve çekme özelliklerini günlük hayattan örneklendirmek gerekirse:

  • İtme gücü için, saçımıza sürülmüş iki balon yaklaştırınca birbirini itecektir.
  • Çekme gücünde ise bu balon, masadaki kâğıt veya tozlarını kendine çekecektir.

Elektromanyetik kuvvet olmasaydı, atomların elektronları çekirdeğe bağlı kalamaz, moleküller oluşamazdı. Kimya, biyoloji ve ışığın yayılımı imkânsız hale gelirdi. Kısacası, elektromanyetik kuvvet olmadan hayatın en temel yapı taşları dahi var olamazdı.

Güçlü Nükleer Kuvvet

Atom çekirdeği, protonlarla aynı elektrik yüküne sahip olmalarına rağmen neden parçalanıp dağılmaz? İşte bu sorunun cevabı, fizikteki en güçlü kuvvet olan güçlü nükleer kuvvettir.

 

Güçlü nükleer kuvvet, atomun "kalbi" olan çekirdeği bir arada tutan en güçlü temel kuvvettir, protonlar (pozitif yüklü, birbirini iter) ve nötronları yapıştırır. Ama bu kuvvet çok kısa menzilli olup sadece atom boyutu kadar olduğu için günlük hayatta hissedilmez. Etki alanı son derece dar (yaklaşık 10⁻¹⁵ m) olmasına rağmen kütleçekimden 10³⁸ kat daha güçlüdür ve adeta proton ve nötronları birbirine yapıştırır.

 

Bu kuvvet olmasaydı, atom çekirdekleri kararsız hale gelir, madde diye bir şey olmazdı. Evren, canlılık bir yana, en temel elementlerden bile yoksun olurdu. Kısacası, güçlü nükleer kuvvet maddenin varlığını mümkün kılan atomun ve evrenin “yapı iskelesidir.”

 

Zayıf Nükleer Kuvvet

Adı “zayıf” olsa da evrendeki çeşitlilik açısından son derece kritik bir kuvvettir. Zayıf nükleer kuvvet, atom çekirdeğindeki parçacıkları (proton/nötron) "dönüştüren" en zayıf temel kuvvettir, radyoaktiviteyi tetikler, quark'ları değiştirir (nötronu protona çevirir). Kısa menzillidir ancak, itme/çekme yapmaz, sadece "değişim" meydana getirir. Bu nedenle “evrenin yavaş değişimcisi” ya da “atomun iç yenileyicisi isimleri” ile anılmaktadır.

 

Etki alanı yaklaşık 10⁻¹⁸ metredir ve güçlü nükleer kuvvetin milyarda biri kadar şiddete sahiptir.

 

Bu yerçekiminden 10 ³⁸ kat zayıftır.

 

Bilindiği üzere yıldızlar füzyonla yanmaktadır, Güneş’in enerji üretmesinde, yani çekirdek füzyonunda bu kuvvet kilit rol oynar. Eğer zayıf kuvvet olmasaydı, Güneş ışık saçmaz Dünya karanlıkta kalır ve üzerinde yaşam var olamazdı. Ayrıca evrendeki elementlerin çeşitlenmesi, radyoaktif bozunmalar ve kimyasal zenginlik bu kuvvet sayesinde gerçekleşmektedir.

Temel Kuvvetler Daha Güçlü veya Zayıf Olsaydı Ne Olurdu?

Dört temel kuvvetin değerlerindeki küçük bir değişiklik bile, evrenin yapısını ve canlılığın varlığını kökten değiştirecek sonuçlar doğururdu. Bu gerçek, modern bilimde “ince ayar” (fine-tuning) olarak adlandırılır ve evrenin varlığındaki hassas düzenin en çarpıcı delillerinden biridir.

 

Özetlemek gerekirse;

 

Kütleçekim Kuvveti
  • Daha Güçlü Olsaydı: Yıldızlar olması gerekenden daha hızlı oluşur ancak kısa sürede çöker ve kara deliklere dönüşürdü. Gezegenler, yaşama izin vermeyecek kadar yıldızlara yakın olurdu. (Hawking, 1988).

  • Daha Zayıf Olsaydı: Yıldızlar ve gezegenler olmaz, evren yalnızca dağınık bir gaz bulutundan ibaret kalırdı. (Carroll, 2001).

     

Elektromanyetik Kuvvet
  • Daha Güçlü Olsaydı: Atomlar çok küçük ama kimyasal bağlar aşırı güçlü olurdu. Canlılığı ayakta tutan kompleks moleküllerden söz edilemezdi. (Feynman, 1965).

  • Daha Zayıf Olsaydı: Atomlar gevşek ve kararsız hale gelir, bağ kuramazdı. Karbon, oksijen ve su gibi canlılığın devamını sağlayan moleküller olmazdı. (Murray, 2008).

     

Güçlü Nükleer Kuvvet
  • Daha Güçlü Olsaydı: Proton ve nötronlar çekirdekte çok sıkı tutulur, hidrojen gibi hafif elementler oluşmazdı. Bu da suyun ve canlılık için zorunlu kimyasal yapıların yokluğu anlamına gelirdi. (Gell-Mann, 1990).
  • Daha Zayıf Olsaydı: Çekirdekler dağılır, evrende yalnızca en temel atom olan hidrojen kalırdı. Karbon, oksijen ve diğer ağır elementlerden söz edilemezdi. (Krauss, 2007).

 

Zayıf Nükleer Kuvvet
  • Daha Güçlü Olsaydı: Radyoaktif bozunmalar çok hızlanır, yıldızlar kısa ömürlü olurdu. Dünya’da zararlı radyasyon artar, canlılığın devamı mümkün olmazdı. (Beringer et al., 2012).

  • Daha Zayıf Olsaydı: Yıldızlar enerji üretemez, füzyon süreci dururdu. Evren, canlılık için gerekli element çeşitliliğinden mahrum kalır, hayat olmazdı. (Bennett & Shapiro, 2003).

     

Tüm bu mucizevi dengenin yanında bilimsel hesaplamalar, bu temel kuvvetlerin bugünkü mucizevi değerlerinde olma ihtimalinin pratikte sıfıra yakın olduğunu göstermektedir. Bu olasılığın 10¹⁰⁰’de bir gibi astronomik derecede düşük olduğu ifade edilmektedir (Carroll, 2001; Weinberg, 1977). Yani evrenin şu anki düzeni, rastlantıyla açıklanamayacak kadar kusursuz bir ayara sahiptir (Ellis, 2011).

Bu olağanüstü dengeyi sağlayan kuvvetlerin tam da en uygun değerlerde olması onların bilinçli olarak üstün ve sonsuz Akıl Sahibi Rabbimiz tarafından belirlendiğini göstermektedir. Kur’an’da bu gerçeğe şu şekilde işaret edilmiştir:

Göklerin ve yerin mülkü O'nundur; çocuk edinmemiştir. O'na mülkünde ortak yoktur, her şeyi yaratmış, ona bir düzen vermiş, belli bir ölçüyle takdir etmiştir. (Furkan Suresi, 2)

O inkâr edenler görmüyorlar mı ki, (başlangıçta) göklerle yer, birbiriyle bitişik iken, Biz onları ayırdık ve her canlı şeyi sudan yarattık. Yine de onlar inanmayacaklar mı? (Enbiya Suresi, 30)

Yeryüzünde, onları sarsmasın diye, sabit dağlar yarattık ve doğru gidebilsinler diye geniş yollar açtık. (Enbiya Suresi, 31)

Gökyüzünü korunmuş bir tavan kıldık; onlar ise bunun ayetlerinden yüz çeviriyorlar. (Enbiya Suresi, 32)

Geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı yaratan O'dur; her biri bir yörüngede yüzüp gidiyor. (Enbiya Suresi, 33)

Yerlerin ve Göğün Yaratıcısı Yüce Rabbimiz’dir

Fizikte kuvvetler, yaşamın temel yasaları gereği maddeler arasındaki etkileşimler olarak tanımlanır. Ancak bu kuvvetlerin mucize yapısının tesadüfen ya da kendi kendine olduğunu iddia etmek akıl dışı olur; onları yaratan ve her an yaratmaya devam eden Yüce Rabbimiz’dir.

Kur’an’da pek çok ayette vurgulandığı gibi, gerçek kuvvet sahibi yalnızca Allah’tır:

O, gökleri ve yeri hak olarak yaratandır. O'nun "ol" dediği gün (herşey) oluverir, O'nun sözü haktır. Sur'a üfürüldüğü gün, mülk O'nundur. O, gaybı ve müşahede edilebileni bilendir. O, hüküm ve hikmet sahibi olandır, haberdar olandır. (En'am Suresi, 73)

O Allah ki, yaratandır, (en güzel bir biçimde) kusursuzca var edendir, 'şekil ve suret' verendir. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olanların tümü O'nu tesbih etmektedir. O, Aziz, Hakimdir. (Haşr Suresi, 24)

Atomun yaratılışından, kâinatın sonsuz oluşumuna kadar var olan her detay sonsuz ve sınırsız güç sahibi Rabbimiz’in eseridir. İnsanın yapması gereken tek şey, yaratılıştaki mucizeleri görebilmek için samimi ve içten bir gözle bakmaktır.

Yaratılışın Delili 4 Temel Kuvvet
1.     Kütleçekim Kuvveti – Gezegenleri yörüngede tutar, cisimleri yere çeker.
2.     Elektromanyetik Kuvvet – Elektrik ve manyetizma olaylarını yönetir; atomları bir arada tutar.
3.     Güçlü Nükleer Kuvvet – Atom çekirdeğini oluşturan proton ve nötronları bir arada tutar.
4.     Zayıf Nükleer Kuvvet – Radyoaktif bozunmaların gerçekleşmesini sağlar.