İnsan, karşılaştığı zorluklara rağmen hayata ümit, sevgi ve şükürle bakmayı öğrenebilir. Olumsuz düşünce biçimi değişmez bir karakter özelliği değildir; insanın dikkatini neye yönelttiği, kullandığı dil ve benimsediği bakış açısı zamanla bütün hayatını etkiler. Bu nedenle karamsarlığın yaygınlaştığı bir ortamda bile pozitif, yapıcı ve sevgi odaklı bir hayat kurmak mümkündür.
Topluma Yayılan Karamsarlık ve Olumsuzluk
İnsanların konuşmalarına dikkat edildiğinde; olumlu, hayırlı, güzel, ümitvar ve sevinç dolu kelimelerin giderek azaldığı görülmektedir. Hastalıklar, ekonomik krizler ve hayatın zorlukları konuşmaların merkezine yerleşmekte; insanları her olayda en kötüsünü görmeye yönelten bir anlayış yaygınlaşmaktadır. Bunun sonucunda birçok kişi, bardağın sürekli boş tarafına bakmaktadır.
Toplumlar birbirlerinden hızlı etkilenir. Bu nedenle toplum içinde yaygınlaştırılan şikâyet üslubu, çok geçmeden insanların büyük bir kısmına sirayet eder.
Toplumsal konulara yönelik şikâyet, zamanla insanların kendi hayatlarında, aile ilişkilerinde ve dostluklarında da kendisini hissettirir. Negatif konuşma biçimi hayata hâkim olduğunda insanlar; aileleri, arkadaşları, komşuları ve dostları hakkında da olumsuz konuşmaya başlar. Birbirlerine takdir edici, onurlandırıcı, güzel ve pozitif bir üslupla yaklaşmaktan uzaklaşırlar. Zaten zorlayıcı olan hayat, bu bakış açısıyla daha da ağırlaşır. İnsan, hakkında sürekli kötü konuştuğu kişilerden giderek uzaklaşır; onların iyi yönleri yerine yalnızca kusurlarını görmeye başlar. Böylece kendi dostlarını ve ailesini kendisinden uzaklaştırabilir.
Bunun zararı öncelikle kişinin kendisinedir. Sevecek ve mutlu olacak bir şey bulamamak, sürekli olumsuza odaklanmak insanı bedenen ve ruhen yıpratır. İnsan bedeni sevgisizlik ve mutsuzluktan etkilendiği için, negatif bir dünyanın etkileri beden üzerinde de son derece yıkıcı olabilir.
Ümitsizlik ve karamsarlık sonunda insanın kendi aleyhine döner. Bu nedenle kişinin, kendi iyiliği için bu sıkıntılı zihniyeti terk etmesi önemlidir. Karamsarlığın başkalarına da sirayet ettiği unutulmamalıdır. Bulundukları ortamda sürekli olumsuz konuları gündeme getiren, gerilim oluşturan, kırıcı konuşan ve her olaya negatif yorum getiren kişiler, çevrelerindeki insanların gücünü ve enerjisini azaltabilir; onların yaşam sevincini yıpratabilir.
Ekranlardan Yayılan Olumsuzluk
Bu olumsuz ruh hâli, insanlara sunulan bazı hayat modelleriyle de desteklenmektedir. Tartışma, kavga, cinayet, kaos, öfke, nefret ve intikam gibi unsurların hâkim olduğu dizi ve filmler, kimi insanların gündelik hayat algısını etkileyebilmektedir. İnsanlar izledikleri hayatlarla kendileri arasında bağ kurdukça, ekranda tarif edilen ruh hâlini benimsemeye; kin ve nefret taşıyan karakterleri kahramanlaştırmaya başlayabilir. Özellikle bazı gençler, bu karakterleri örnek alarak gergin ve kavgacı bir yaşam biçimi geliştirebilir.
.jpg)
Son dönemlerde dizi ve filmlerde şiddet ve nefret içeren sahnelerin arttığı görülmektedir. İnsanların karşısında en fazla vakit geçirdikleri ekranlar, aynı zamanda yoğun negatif telkinin verildiği ortamlar hâline gelebilmektedir. Güzel, eğlenceli, iç açıcı, eğitici ve mutluluk verici yapımlara daha fazla yer verilmesi, toplumun ruh sağlığı bakımından önem taşımaktadır.
Rus psikolog Raushan Birmagambetova da Türkiye'de üretilen bazı diziler hakkında; entrika, dedikodu, saldırganlık, acımasızlık ve aldatma gibi temaların tekrar tekrar gösterilmesinin, izleyicide bunların hayatın normali olduğu düşüncesini oluşturabileceğini ifade etmiştir. Ona göre insan, bu tür içeriklere uzun süre odaklandığında, gördüğü davranış kalıplarını farkında olmadan zihninde normalleştirebilir ve zamanla kendi hayatına yansıtabilir.
Bu eleştirinin amacı Türk dizilerini veya sanat çalışmalarını hedef göstermek değildir. Ülkemizde sanatın gelişmesi ve dizi-film sektörünün dünyaya yayılması takdir edilecek bir başarıdır. Eleştiri, şiddet ve nefret merkezli içeriklerin yoğunluğuna yöneliktir. Yetenekli senaryo yazarları ve yapımcılar, sevgi odaklı ve pozitif temalı içeriklerle daha da başarılı olabilir. İnsanların yalnızca öfke, şiddet ve gözyaşı görmek istediği düşüncesi gerçeği bütünüyle yansıtmaz. İnsanlar çoğu zaman kendilerine sürekli sunulan içerikleri zamanla talep eder hâle gelir.
Oysa hayat mutluluk üzerine kurulmalı; ekranlarda insanlara sunulan görüntüler de bu mutluluğu pekiştirmelidir. İnsanları dehşete, vahşete, kine ve öfkeye sürükleyen görüntülerin sıradanlaşması sorgulanmalıdır. Sevginin yaygın biçimde sunulduğu bir ortamda talepler de buna göre değişecek; insanlar sevgi odaklı çalışmaları tercih edecek ve hayatları bu doğrultuda güzelleşecektir.
Olumlu Düşünce Beyni Nasıl Değiştirir?
Birçok insan, hayat şartları zor olduğunda “Sevinecek neyimiz var ki?” diye düşünür ve karamsarlığa kendisini daha fazla bırakır. Oysa insanın hayatında sevineceği, şükredeceği ve mutluluk duyacağı pek çok şey vardır. Bunları görebilmek için dikkati bilinçli olarak olumlu olana yöneltmek gerekir.
• Her dakika atan kalbi, gören gözleri ve kendisine sürekli yaşam verildiği için,
• Ailesi ve sevdikleri yanında olduğu için,
• Ağır hastalıklardan ve büyük sıkıntılardan uzak yaşayabildiği için,
• Sabredebildiği ve şükredebildiği için,
• Çevresinde kendisine sunulan güzellikler için,
• Sofrasındaki nimetler ve hayatındaki ayrıcalıklar için,
• Nefes alıp verebildiği için şükredebilir.
İnsan sürekli şükür hâlinde olduğunda, çevresindeki zorluklar ve kötülükler gözünde çok daha önemsiz hâle gelir.
Nöroplastisite üzerine yapılan çalışmalar, beynin yaşam boyunca değişebildiğini ve gelişebildiğini göstermektedir. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, pozitif sözlerin beynin yeni bağlantılar oluşturmasını teşvik ederek olumlu düşünme alışkanlığını desteklediğini; sürekli pozitif sözler duyan bir beynin kendisini olumlu duygulara daha açık hâle getirebildiğini ifade etmektedir. Bu yaklaşım, kişinin yalnızca o anda daha iyi hissetmesine değil, uzun vadede daha iyimser bir zihinsel yapı geliştirmesine de katkı sağlayabilir.
İnsan inancını, dikkatini ve düşüncesini neye yöneltirse, hayatında ona ilişkin ayrıntıları daha fazla fark etmeye başlar. Olumlu bakmaya niyet eden kişi, kendisini üzecek ayrıntılara saplanmak yerine şükredeceği güzellikleri görür. Böylece sevgi dolu ve iyimser bakış açısı bütün hayatına yayılır. Karamsarlık değişmez bir kader veya zorunlu bir kişilik özelliği değildir; insanın üzerinde çalışarak değiştirebileceği bir düşünce alışkanlığıdır.
Olumlu Bir Hayatın Anahtarı: Şükür ve Ümit
İnsanların hayata olumlu bakmaya ve şükredici olmaya karşı hiçbir bahanesi yoktur. Bunu sağlamak yine insanın niyetine ve çabasına bağlıdır. Kişi, düşüncelerini şükre ve güzelliğe yönelterek bu yöndeki duasını ve iradesini ortaya koyar. Pozitif olmak, neşeli yaşamak, güzel konuşmak, sorunlara saplanmak yerine çözüme ve mutluluğa yönelmek, iç açıcı konulardan bahsetmek bu niyetin günlük hayattaki karşılığıdır.
Kuran'da ümitvar ve şükredici olmak öğütlenmekte, Allah'ın rahmetinden umut kesilmemesi bildirilmektedir:
“…Allah'ın rahmetinden umut kesmeyin. Çünkü kâfirler topluluğundan başkası Allah'ın rahmetinden umut kesmez.” (Yusuf Suresi, 87)
“Öyleyse (yalnızca) Beni anın, Ben de sizi anayım; ve (yalnızca) Bana şükredin ve (sakın) nankörlük etmeyin.” (Bakara Suresi, 152)
Zorluklar birer imtihan olarak yaratılır ve her biri Allah'ın kontrolündedir. Her güçlükle beraber bir kolaylık bulunduğu Kuran'da şöyle haber verilir:
“Demek ki gerçekten zorlukla beraber kolaylık vardır. Gerçekten güçlükle beraber kolaylık vardır.” (İnşirah Suresi, 5-6)
Hayata olumlu bakmayı, sevgi dolu olmayı ve şükretmeyi Allah'ın beğendiği bir yaşam biçimi olarak görmek önemlidir. Şükredilecek ayrıntıları fark etmek, daha büyük nimetlerin önünün açılmasına vesile olabilir:
“Rabbiniz şöyle buyurmuştu: ‘Andolsun, eğer şükrederseniz gerçekten size artırırım ve andolsun, eğer nankörlük ederseniz, şüphesiz Benim azabım pek şiddetlidir.’” (İbrahim Suresi, 7)
Sonuç olarak pozitif bir hayat, sorunları yok saymak değil; zorlukları gerçekçi biçimde değerlendirirken dikkati iyiliğe, sevgiye, çözüme ve şükre yöneltmektir. İnsan kullandığı dili, izlediği içerikleri ve zihninde büyüttüğü düşünceleri bilinçli olarak seçtiğinde, hem kendi hayatına hem de çevresine daha fazla huzur ve ümit taşıyabilir.
