"Topraktaki hayat" belgeselinden.
Toprak Her Devirde Medeniyetlerin Kaynağı Olmuştur
Toprak sadece ekolojikdengeyi ilgilendiren bir sistem değildir. Yapısal özellikleri toprağın günlük hayatta çok kullanışlı bir malzeme ve ham madde olarak kullanılabilmesine de imkan sağlar. Toprak bu konuda öylesine kullanışlı bir maddedir ki tarih boyunca kurulmuş olan pek çok büyük medeniyetin ortaya çıkmasında toprağın büyük bir etkisi olmuştur. Bir toplumun belli bir coğrafyada bir medeniyet kurabilmesi ve zaman içinde bunu belli bir düzeye ulaştırabilmesi için mutlaka bazı önemli koşulların var olması gerekir. Bu koşulların başında yerleşime uygun, verimli bir toprak ve bu toprağın da su kaynaklarına yakın olması gerekir. Bu iki unsur tarih boyunca gelmiş geçmiş pek çok medeniyetin kurulmasında büyük rol oynamıştır.
Büyük medeniyetlerin kurulduğu bölgelere baktığımızda bu gerçeği rahatlıkla görebiliriz. Örneğin Mısır medeniyeti Nil Nehri'nin suladığı verimli topraklarda kurulmuştur. Mezopotamya bölgesine yerleşmiş olan pek çok toplumun kurmuş olduğu medeniyetler de Fırat ve Dicle nehirlerinin suladığı verimli topraklarda doğmuştur. Bunlar haricinde Orta Asya'da ve Orta Doğu'da kurulmuş birçok medeniyet de aynı şekilde verimli toprakların ve bol su kaynaklarının var olduğu bölgelerin çevrelerine yerleşmişlerdir.
Bu ortak davranışın önemli bir nedeni vardır. İnsanoğlu, 50 bir bölgede kendine özgü bir medeniyet oluşturabilmek için belli bir altyapıya ihtiyaç duyar. Bu altyapıyı da oluşturan temel malzemeler su ve topraktır. Tarih boyunca kurulmuş olan medeniyetlerin hepsi de toprağı çeşitli şekillerde işlemişler, çeşitli sulama yöntemleri denemiş ve yaptıkları gösterişli yapı ve eserlerde toprağı ve suyu malzeme olarak kullanmışlardır. Eski medeniyetlerin toprağı kullanarak ne denli büyük bir bilgi ve sanat düzeyine eriştikleri ve bunun sonucunda da büyük bir güce ulaştıkları Kuran'ın bazı ayetlerinde dikkat çekilen bir konudur. Konuyla ilgili bir ayet şöyledir:
Şeytandan Allah'a sığınırım:
“Yeryüzünde gezip dolaşmıyorlar mı? Böylece kendilerinden öncekilerin nasıl bir sona uğradıklarını görsünler. Onlar güç bakımından kendilerinden daha üstündüler. Toprağı altüst etmişler, ekmişler, madenler, sular arayıp çıkarmışlar ve onu kendilerinin imar ettiğinden daha çok imar etmişlerdi.” (Rum Suresi, 9)
Günümüzde dünyanın yedi harikası olarak kabul edilen bazı yapılar ve sanat eserlerinin neredeyse tamamı eski medeniyetlerden günümüze kadar gelmiş olan eserlerdir. Şu an bu eserlerden bazılarının mimarisi pek çok mühendis tarafından örnek alınmakta veya taklit edinmektedir. Toprağın medeniyete yapmış olduğu bu hizmetler günümüzde de pek çok alanda artarak devam etmektedir.
Toprak çok kullanışlı bir malzeme olduğundan günümüzde toprağa dayalı bir sanayi ortaya çıkmıştır. Çimento, seramik, cam ve yapı sanayiğinde toprak temel bir ham madde olarak kullanılmakta ve bazı maddelerle karıştırılarak ısının da etkisiyle çok dayanıklı bir malzemeye dönüştürülebilmektedir. Ayrıca bu sektörde üretilen ürünler, inşaat, enerji ve otomatik sanayiinde de kullanıldığı için toprağa dayalı sanayi, diğer büyük sanayi sektörlerini de önemli derecede etkilemektedir. Sonsuz merhamet ve şefkat sahibi olan Rabbimiz, toprak vesilesiyle kullarını pek çok alanda nimetlendirmekte, onların geçimlerini sağlamakta ve yaşamlarını güzelleştirip kolaylaştırmaktadır.
Eğer yeryüzü yalnızca suyla örtülü olsaydı canlılar üzerine yaşayamazlardı. Eğer sadece kaya ve taşlardan ibaret olsaydı canlılar topraktan olduğu gibi bunlardan istifade edemeyecek, ayrıca sert bir zeminde yaşamak da çok rahatsız edici olacaktı. Bizler hiçbir şekilde günlük hayatımızda toprak ve topraktan elde edilen yapı ve sanayi ürünlerinden faydalanamayacaktık. Oysa sonsuz merhamet sahibi olan Rabbimiz, yeryüzünü ne su gibi yumuşak ve akıcı, ne de kaya gibi sert olarak yaratmıştır. Toprak, yapısı, yumuşaklığı, sertliği ve içeriği açısından insanların ve tüm canlıların üzerinde yaşayabilmesi için olabilecek en uygun niteliktedir. Büyük İslam alimlerinden Bediüzzaman Said Nursi Hz. de toprağın olabilecek en uygun yapıda yaratıldığını şöyle belirtmiştir:
“Asl-ı hikât-ı arz şöyledir ki: Su gibi bir madde emri ilahiyle incimad eder, katılaşır, taş olur. Taş, izni ilahiyle toprak olur. Arz, lafz-ı toprak demektir. Demek o su çok yumuşaktır, üstünde durulmaz. Taş çok serttir, ondan istifade edilmez. Onun için Hakîm-i Rahîm toprağı taş üstüne serer, zevilhayata, canlılara makarr eder.” (Sözler, 21. Söz)
Hiç kuşkusuz ki, dilediği her şeyi, dilediği anda ve benzersiz bir şekilde yaratan Yüce Allah, her gün üzerinden geçip gittiğimiz bir avuç toprakta bile bize kendi varlığının ve benzersiz yaratışının delillerini göstermektedir. Haşr Suresi’nde buyurulduğu gibi, Yüce Allah her şeyi en güzel şekilde yaratmaktadır.
“O Allah ki yaratandır. En güzel bir biçimde kusursuzca var edendir. Şekil ve suret verendir. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olanların tümü O'nu tespih etmektedir. O aziz, hakimdir.” (Haşr Suresi, 24)
